Yermiyahu Ahron Taub

פֿייגל פֿונעם דרומדיקן צפֿון

Birds of the Southern North

פֿון ירמיהו אַהרן טאַוב

ביילע שעכטער־גאָטעסמאַנען, 2013-1920, אין אָנדענק



אינעם קליינעם שטעטל,
וווּ מײַן צווייטע שפּראַך האָט אַ זיצאָרט בײַם אוניווערסיטעט־טיש,
אין אַ לאַנד וווּ איך האָב ערשט אַנטדעקט אַז זי איז אַן אָפֿיציעלע מינדערהייט־שפּראַך,
וואַנדער איך אַדורך רעגנדל און רעגן און זעלטן־זון
צו גאַפֿן מיט וווּנדער פּאַזע שלענגלדיקע ברוקירטע גאַסן,
אויפֿן אַרכיטעקטישן אויסבײַט צווישן איין־שטאָקיקע הײַזקעס,
אָרנאַמענטירטע נײַנצן־יאָרהונדערטע געבײַען פֿון העכערע־לימודים,
און מאָדערנע סטרוקטורן,
מיט זייערע עקאָנאָמישע ליניעס און חריפֿותדיקע פּרטים,
צוליב וועלכן דער ראַיאָן איז אַזוי באַרימט געוואָרן אין מיטן פֿאַרגאַנגענעם יאָרהונדערט.

בשעת מײַן וואַנדערן הער איך די ווערטער פֿון אַ לאַנד
וואָס זייער באַטײַט זײַנען מיר אומבאַקאַנט,
כאָטש די קלאַנגען און ריטמען זײַנען מיר ניט אין גאַנצן אומבאַקאַנט
נאָך יאָרן קוקן אויף די פֿילמען פֿונעם קינאָ־מײַסטער
און אַפֿילו ווען אַ סך פֿון די ווערטער זײַנען ענלעך
צו ווערטער אין מײַן צווייטער שפּראַך
וואָס איך אַנטדעק בשעת איך קוק אויף טעלעוויזיע מיט אונטערקעפּלעך און
צוהערנדיק צום רעגן וואָס קלינגט
אויף די דאַכפֿאָרטקעס אין די משופּעדיקע סטעליעס
בײַ נאַכט נאָך מײַן וואַנדערן.

פֿאַראַן ווייניק געלעגנהייטן בשעת דער קורצער נסיעה דאָס אַלץ אײַנצוזאַפּן,
שוין אָפּגערעדט פֿון מײַסטערשאַפֿט. אַנשטאָט דעם פֿאַלן די קלאַנגען אַראָפּ אויף מיר
אין אַ טראַלאַלײַ לאַנגע וואָקאַלן און געלע.
ווען מײַן חבֿרטע און גאַסטגעבערין פֿרעגט מיך צי איך קען אונטערשיידן
צווישן דער שפּראַך דאָ און דער פֿונעם שכנישן לאַנד,
קוק איך איר אָן מיט ניט־גלויבן.
מײַנע פֿערטע און פֿינפֿטע שפּראַכן באַדאַרף איך שטאַרק זוכן אין ווערטערביכער אַרײַן
און איך בין באַגרענעצט אין מײַן בײַזײַן אין דער קונסט־קינאָ.
און דאָך פֿאַרזיכערט מען מיך שטענדיק אַז איך קען אויסקומען מיט מײַן ערשטער שפּראַך.
און דאָך בין איך ניט־רויִק.

מיט איין קלאַפּ געצאַקנט און קלאָר קלינגט אָפּ דער רוף פֿון וואָראָנעס
אַריבער דעם גרין,
צווישן דערהויבענע היסטאָרישע בנינים,
און אין מײַנע הירהורים אויף לאַנד און שפּראַך גלײַך אַרײַן.
זייער באַרימטע אַגרעסיע ליגט אײַנגענורעט אינעם פּלאָנטער פֿון מײַן ניט־אין־
גאַנצן־באַזונדערקייט.
קיין מאָל האָב איך ניט פֿריִער געהערט זייער רוף מיט אַזאַ קלאָרקייט און מיט אַזאַ כּוח.
קיין מאָל האָב איך ניט פֿריִער באַגעגנט אַזויפֿיל פֿון זיי, כּלומשרטיק אומעטום.
ווי וואָלט מען אָנגערופֿן אַ טשאַטע פֿון זיי? מערדער? ניט קיין חידוש דאָס.
און זייער גרייס! גלאַנצנדיק שוואַרץ און גרויס,
געדײַען זיי אין דער קעלט און פֿײַכטקייט און צפֿון.

אַפֿילו צו בין־השמשות און אַרײַן אין דער נאַכט, בשעת איך וואַנדער ווײַטער,
הער איך זייער רוף. כּלומרשטיק ווערן זיי ניט מיד.
און כ׳געדענק אַ שורה פֿון דער ייִדישער פּאָעטעסע נאָר וואָס אַוועק אין דער אייביקייט:
„די שוואַרצע וואָראָנעס זיי ווערן ניט מיד.‟
און איך טראַכט וועגן איר איבערגעגעבנקייט צו איר קונסט דורך
וואַנדערונגען אַ סך מער געאָגראַפֿיש־עפּיש ווי מײַנע,
און וועגן דער אינטימקייט און חכמה פֿון אירע שורות געטעסעט אַזוי פֿאָרזיכטיק,
אין ליד און געזאַנג און צייכענונג.
און כ׳געדענק די שרײַבקרײַזן מיט וועלכע זי האָט אָנגעפֿירט,
און אונדז אַלעמען געמוטיקט און אויסגעשטרעקט אַ פֿעסטע האַנט.

און כ׳געדענק דעם זומער פֿון מײַן צווייטער־שפּראַך־אינסטרוקציע,
בשעת איך האָב געוואַנדערט איבער די כּמעט פּונקט אַזעלכע פֿרעמדע גאַסן פֿון ברוקלין,
דעם תּענוג פֿון טבֿילה אין דער נײַער־אַלטער שפּראַך,
שפּילנדיק די נײַע־אַרויסגעגעבענע טאַשמע פֿון אירע לידער אויף מײַן פּאָרטאַטיוון שפּילער,
אַ מיטל לאַנג שוין אַרויסגעוואָרפֿן.
וווּ איז די מאַשין איצט?
דאָס געזאַנג פֿון די וואַראָנעס־וואָס־ווערן־ניט־מיד וועט אייביק זײַן פֿאַרבונדן
מיט מײַן אַרײַנפֿיר אינעם פֿאָרמעלן לימוד פֿון מײַן צווייטער שפּראַך,
די פּאָעטעסע די רעזשיסאָרקע
און די וואָראָנעס די באַגלייטונג אין קאַקאָפֿאָנישער סימפֿאָניע.

און כ׳שטעל זיך אָפּ אין מײַן וואַנדערן, דריי זיך צו קוקן פּנים־אל־פּנים ניט צו דער מוזיק,
נאָר צום טומל.
אַלץ וואָס ס’האָט זיך מיר געדאַכט אַז איך ווייס איז צום סוף אפֿשר געווען אַנדערש.
די ברוטאַלקייט וואָס האָט מיך אויסגעשמידט האָט מיך ניט צעבראָכן.
דאָס וואָס כ׳האָב אָנגענומען אַז עס פֿאָדערט קבֿורה האָט מען געקענט אויסגראָבן,
כאָטש בײַם אָנהייב — אין ליכט און שאָטן.
צוליב מײַן אײַנברעכן זיך אין זכּרון־פֿראַגמענטן דאַרף איז זיך ניט מיאש זײַן.
נאָך די אַלע יאָרן קען מען נאָך אַלץ אויספֿאָרשן דעם עבֿר.
איך גיי אַדורך קלאַנגשאַפֿטן שכינותדיקע צו דער ערד פֿונעם באַקאַנטן שרעק,
און איך שטעל זיך אָפּ פֿון צײַט צו צײַט צו צערטלען די סטרופּעס. די פּאָעטעסע שמייכלט אויף מיר;
די וואָראָנעס פֿון אַמאָל און הײַנט באַגלייטן מיך אין דער פֿאַרשווינדונג פֿון בין־
השמשות אַרײַן.

לונד, שוועדן, אָקטאָבער 2014 / תּשרי תּשע״ה


Would you like to receive updates about new stories?






















We will not share your e-mail address or other personal information.

Already subscribed? Manage your subscription.