Vayter

אויס קריגערײַען אין ייִדישלאַנד?

No more conflicts in Yiddishland?

פֿון גענאַדי עסטרײַך

אַ פּראָטעסט־דעמאָנסטראַציע פֿון די אָנהענגער פֿון ייִוואָ־אויסלייג פֿאַר דער „פֿאָרווערטס”־רעדאַקציע אין 1970

מיט דרײַ־און־צוואַנציק יאָר צוריק זײַנען מיר, אַ גרופּע ייִדישע אַקטיוויסטן פֿון סאָוועטן־פֿאַרבאַנד (מיט אַ האַלב יאָר שפּעטער וועט אַזאַ לאַנד פֿאַרשווינדן ווערן פֿון דער מאַפּע), געזעסן אויף אַ קאָנצערט אין עפּעס אַ גרויסן זאַל אין ירושלים. געוויזן האָט מען אונדז אַ טעאַטראַלע פֿאָרשטעלונג, וועלכע האָט אילוסטרירט די ייִדישע געשיכטע. אין דער דאָזיקער פֿאָרשטעלונג איז נאָך דעם עפּיזאָד פֿון, דאַכט זיך, בר־כּוכבאס אויפֿשטאַנד, געווען אַן עפּיזאָד פֿון גאָלדע מאירס קומען קיין מאָסקווע. אין צווישן איז אין דער ייִדישער געשיכטע, אַ פּנים, גאָרנישט ניט געשען.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

אומגעריכטער קוואַל פֿון דער פּאַרטיזאַנער הימנע

Surprising Source for the Partisan Hymn

פֿון גענאַדי עסטרײַך

צווישן די טעמעס, מיט וועלכע איך באַשעפֿטיק זיך, איז דאָ אויך אַזאַ: די קאָזאַקן — בפֿרט, אין דעם ייִדיש-סאָוועטישן קאָנטעקסט. און וועגן דעם האָב איך שוין, דאַכט זיך, אַ פּאָר מאָל געשריבן אין דער צײַטונג. אָט-אָט וועלן אַרויסגיין אַ פּאָר אַרבעטן מײַנע, אויף רוסיש און ענגליש, טאַקע וועגן דעם, ווי אַזוי סײַ סאָוועטיש-ייִדישע (ווי אויך טיילמאָל בײַ ציוניסטישע) אידעאָלאָגן האָט זיך אַנטוויקלט אַזאַ מאַנקאָליע — אַז ייִדן האָבן געמוזט נאָכמאַכן די „העלדישע קאָזאַקן‟.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

ווידער אַ תּלמיד

Back to School

פֿון רייזעלע יונה

Ben Barnhart
דער מיטעלער קלאַס פֿון „ייִדיש סקול‟

מיט אַ וואָך צוריק איז פֿאָרגעקומען צום ערשטן מאָל די פּראָגראַם „ייִדיש סקול‟ (YiddishSchool) בײַם ייִדישן ביכער־צענטער אין אַמהערסט, מאַסאַטשוסעטס.

„ייִדיש סקול‟ איז אַ נײַע וואָך־לאַנג אינטענסיווע פּראָגראַם פֿון ייִדישער שפּראַך און קולטור פֿאַר דערוואַקסענע .די חבֿרים און מיטגלידער פֿונעם „ייִדישן ביכער־צענטער‟ האָבן שוין לאַנג געבעטן אַזאַ פּראָגראַם: ביז אַהער האָט דער צענטער געהאַלטן פֿאַרשיידענע קורסן פֿון ייִדיש נאָר פֿאַר אוניווערסיטעט־סטודענטן, בפֿרט די „סטײַנער זומער ייִדיש פּראָגראַם‟, וואָס עקסיסטירט שוין מער ווי 30 יאָר. „ייִדיש סקול‟ איז דעם צענטערס ערשטע פּראָגראַם פֿון ייִדיש פֿאַר דערוואַקסענע וואָס זײַנען נישט קיין אוניווערסיטעט־סטודענטן (הגם זיי זײַנען לעבנסלאַנג תּלמידים פֿון לעבן און וויסן).

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

טאָג־אײַן טאָג־אויס: בלויז מאַלײַזיע

Malasia 24/7

פֿון גענאַדי עסטרײַך

אַ נײַעס־פּראָגראַם אויף „סי־ען־ען‟ וועגן דעם פֿאַרשוווּנדענעם עראָפּלאַן

אין יאָר 1928 האָט די גאַנצע וועלט נאָכגעשפּירט דעם גורל פֿון דער אַרקטישער עקספּעדיציע, בראָש מיטן איטאַליענישן פֿאָרשער אומבערטאָ נאָבילע. געווען איז עס אין דער תּקופֿה פֿון דיריזשאַבלען, און נאָבילע האָט טאַקע געוואָלט דערגרייכן דעם צפֿון-פּאָלוס, פֿליִענדיק מיט אַ דיריזשאַבל וואָס האָט געטראָגן דעם נאָמען „איטאַליע‟. דעם פּאָלוס האָט די עקספּעדיציע דערגרייכט, אָבער אויפֿן וועג צוריק האָבן זיי קיין מזל ניט געהאַט. זייער דיריזשאַבל איז אַראָפּגעפֿאַלן; דערבײַ זײַנען אייניקע מענטשן אומגעקומען. די איבעריקע, אַרײַנגערעכנט נאָבילע, האָבן פֿאַרבראַכט אַ חודש אין געפֿענקעניש פֿון אַרקטישן אײַז, ביז מע האָט זיי סוף-כּל-סוף געראַטעוועט.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

ווי אַזוי שׂרהלע איז געוואָרן אַ גוט מיידעלע

How Sorele Became A Good Girl

פֿון באָריס סאַנדלער

אין בעלץ, ווי אין יעדער שטאָט און שטעטל, זײַנען געווען גוטע קינדער און שלעכטע קינדער, אָדער ווי מע פֿלעגט זיי רופֿן, פּאַסקודנע קינדער. פֿאַר גוטע קינדער פֿלעגט מען דערציילן גוטע מעשׂהלעך, און פֿאַר שלעכטע קינדער — שלעכטע, בייזע מעשׂהלעך. וואָס יאָ, סײַ די גוטע און סײַ די שלעכטע מעשׂהלעך האָב געהאַט אַ גוטן סוף. פֿאַר וואָס? אַז די שלעכטע, פּאַסקודנע קינדערלעך זאָלן וויסן, אַז צו ווערן גוט איז קיין מאָל ניט שפּעט. מע דאַרף נאָר ווילן.

אָט אַזאַ שלעכט מעשׂהלע מיט אַ גוטן סוף גיי איך ווײַטער דערציילן.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

ביכער פֿאַר ייִדישע קינדער

Books for Yiddish-speaking children

פֿון גענאַדי עסטרײַך

וועראַ קנאָרינג, די ביבליאָטעקאַרשע וואָס באַשעפֿטיקט זיך מיט ייִדישע ביכער אין דער נאַציאָנאַלער ביבליאָטעק פֿון רוסלאַנד (פּעטערבורג), האָט שוין ניט איין מאָל געמאַכט זייער אינטערסאַנטע, באַלערנדיקע ווירטועלע אויסשטעלונגען. באַזוכן אַזאַ אויסשטעלונג קען יעדער איינער, מע קען זי זען, זיצנדיק אין דער היים. די איינציקע זאַך, וואָס מע דאַרף טאָן, איז צו עפֿענען דאָס וועבזײַטל http://expositions.nlr.ru/ex_olcaa/series_children/first.php. די איצטיקע אינטערנעץ-אויסשטעלונג דערציילט וועגן ייִדישע ביכער פֿאַר קינדער און יונגע לײַט.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

דער בער און די רביצין

The Bear and the Rabbi‘s Wife

פֿון באָריס סאַנדלער

אַ מאָל האָט אין בעלץ געלעבט אַ רבֿ מיט אַ רביצין. איז דער רבֿ גאַנץ פֿרי אַוועקגעגאַנגען אין שיל אַרײַן, און די רביצין איז געגאַנגען אין מאַרק, אײַנצוקויפֿן אויף שבת. געהאַט האָבן דער רבֿ מיט דער רביצין, קיין עין־הרע, ניט צוויי און ניט דרײַ, נאָר אַ סך קינדערלעך. פֿאַרן אַוועקגיין האָט זיי די מאַמע אָנגעזאָגט, זיי זאָלן פֿאַרשפּאַרן די טיר און קיינעם אין שטוב ניט אַרײַנלאָזן.

אַז די עלטערן זײַנען אַוועק, האָט אין דער טיר עמעצער אָנגעקלאַפּט און זיך געבעטן: „ייִדישע קינדערלעך, זײַט אַזוי גוט, עפֿנט מיר די טיר!‟ — „ווער ביסטו?‟ — האָבן די קינדערלעך געפֿרעגט. „איך בין אַ בער.‟ דערהערט, אַז אַ בער קלאַפּט זיך אין דער טיר, האָבן זיי זיך זייער פֿאַרחידוש: „פֿון וואַנען זאָל זיך אין בעלץ נעמען אַ בער?‟ — אָבער די טיר האָבן די קינדערלעך סײַ־ווי ניט געעפֿנט. נאָך מער, זיי האָבן אָנגעהויבן שרײַען און רייצן: „בער־שמער, האָט אַ נאָז ווי אַ מער!‟

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

געווען אַ מאָל אַזאַ וואָרט אויף ייִדיש

Once Upon a Time This Was a Yiddish Word

פֿון גענאַדי עסטרײַך

ווען מע לייענט אַלטע צײַטונגען, זשורנאַלן און ביכער, בפֿרט ניט קיין קינסטלערישע, זעט מען זייער קלאָר, ווי די געשריבענע שפּראַך איז אַנדערש געוואָרן אין משך פֿון דעם 20סטן יאָרהונדערט. באַזונדערס האָט זיך געביטן דער פֿאַרנעם פֿון נוצן פּאָליטיש-געזעלשאַפֿטלעכע טערמינען, וואָס שטאַמען פֿון דײַטש. (איך סטאַרע זיך אויסצומײַדן דעם טערמין “דײַטשמעריזם”, ווײַל ער זעט מיר אויס אָנגעלאָדן מיט פֿאַרעלטערטער פּאָליטיק.) אָבער זיך אויסלאַכן פֿון די דאָזיקע ווערטער איז ניט ריכטיק – זיי האָבן געטרײַ אָפּגעדינט אין ייִדיש. אייניקע פֿון זיי הערן ניט אויף צו דינען ווײַטער. און אייניקע – האַלט איך – וואָלט מען געדאַרפֿט “אויפֿלעבן”, ווײַל אָן זיי איז ייִדיש אפֿשר “ריינער” געוואָרן, אָבער גלײַכצײַטיק איז די שפּראַך אויך געוואָרן אָרעמער.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

„אָט אַזוי!‟ — ערשטער ייִדיש־פֿעסטיוואַל אין טאָראָנטאָ

“Ot Azoy” – First Yiddish festival in Toronto

פֿון סוועטלאַנע באַרקאַן

Alexander Iskanderov
געעפֿנט האָט די קאָנצערט־פּראָגראַם דער קינדער־כאָר

אין דער קאַנאַדער שטאָט טאָראָנטאָ איז לעצטנס דורכגעפֿירט געוואָרן דער ערשטער ייִדיש־פֿעסטיוואַל פֿאַר דער רוסיש־רעדנדיקער באַפֿעלקערונג. דער קאָנצערט־זאַל בײַם Earl Bales קהילה־צענטער איז געווען פֿולגעפּאַקט. די עלטערע מענטשן, וואָס קענען גוט ייִדיש; די מיטל־יעריקע, וואָס האָבן זיך באַמיט צו דערמאָנען זייער קינדשאַפֿט, אומקערנדיק זיך צו די היים־קוואַלן; די יוגנט און קינדער, וועלכע האָבן געוואָלט זיך צורירן צו דער קולטור פֿון זייערע באָבעס און זיידעס, ווי אויך געפֿינען אַן אייגענע נאַציאָנאַלע סטעזשקע — אַלע זײַנען זיי געווען גליקלעך זיך צונויפֿזאַמלען און געניסן פֿון די אייגנאַרטיקע אוצרות פֿון אונדזער פֿאָלק.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

אײַנגערעדט מעשׂיות

Received wisdom

פֿון גענאַדי עסטרײַך

Courtesy of Housecallsin thegardenstate.com

איך האָב שוין שלום געמאַכט מיט דעם געדאַנק, אַז געשיכטע, ווי אַ סכום קענטענישן, עקזיסטירט נאָר פֿאַר אַ קליינער צאָל מענטשן און, דער עיקר, פֿאַר פּראָפֿעסיאָנעלע היסטאָריקער. דער ברייטער עולם האָדעוועט זיך מיט מיטאָלאָגיע. פֿאַר וואָס קומט עס פֿאָר? טיילווײַז, ווײַל לערנשולן שטעקן ניט אָן זייערע תּלמידים און סטודענטן מיט קיין חשק צו פֿאַרשטיין געשיכטע. שוין אָפּגעשמועסט פֿון דעם, וואָס אַן ערנסט בוך, געווידמעט דעם אָדער יענעם היסטאָרישן עפּיזאָד, צי דער אָדער יענער היסטאָרישער תּקופֿה, שטעלט מיט זיך פֿאָר אַ שווערע לעקטור, פֿאָדערט צײַט און געדולד. דערצו קלינגט מיטאָלאָגיע, בדרך-כּלל, שענער און לייגט זיך גרינגער אויפֿן שׂכל.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

אַ זון אַ שלאַנג

The Son Who Was a Snake

פֿון באָריס סאַנדלער

אינעם שטעטל סאָראָקע, ממש אַ קאַצנשפּרונג פֿון בעלץ, האָט געוווינט אַ רײַכער ייִד, אַ פּאָסעסאָר, מיטן נאָמען חנניה. זײַן ווײַב האָט ניט געהאַט קיין קינדער. וואָס טוט מען אין אַזאַ פֿאַל? מע בעט גאָט, אָבער צום אייבערשטן זײַנען, אַ פּנים, זײַנע רייד ניט דערגאַנגען. דעמאָלט איז זײַן ווײַב געגאַנגען צום סאַדיגורער רבין און האָט בײַ אים געבעטן אַן עצה. וואָס זשע האָט זי דערהערט פֿונעם גרויסן רבין? ער האָט איר געהייסן מאַכן אַ מיצווה־וועטשערע פֿאַר אָרעמעלײַט.

ווען אַלע טישן זײַנען שוין אויסגערייניקט געוואָרן פֿון די געשמאַקע מאכלים, און די געסט האָבן זיך אָנגעשטאָפּט די קישקעס אויף להבא, האָט זיך אינעם גרויסן זאַל אַרײַנגעשטעלט אַן אַלטער מאַן מיט אַ לאַנגער ווײַסער באָרד. זײַנע קליידער האָבן אויסגעזען פֿאַרשטויבט און צעריסן, און זײַן גראָבער שטאָק וואָלט געקאָנט דערציילן פֿאַרכאַפּנדיקע געשיכטעס וועגן וואַנדער־וועגן.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

אַ װינטער-הפֿסקה אין ייִדישלאַנד

Winter-Break in Yiddishland

פֿון רײזע טורנער

פֿון לינקס אויף רעכטס זעען מיר רייזע טורנער, שׂרה קיריטעסקו און טאַמאַראַ גליסאָן פֿריידבערג. אין הינטערגרונט שטייט אַרטוראָ קערבעל-שיין.

די אוניװערסיטעט-הפֿסקה װינטער־צײַט קען זײַן אַ געלעגנהײט צו פֿאַרברענגען מיט משפּחה און חבֿרים, אָנצונעמען אַ צײַטװײַליקע שטעלע, אָדער אפֿשר צו בױען אַ שנײמענטש אָדער צװײ. אָבער עטלעכע סטודענטן האָבן געהאַט דאָס מזל צו פֿאַרברענגען די װינטער־הפֿסקה בײַם לערנען זיך די ייִדישע שפּראַך און קולטור.

איך בין געװען צװישן די מזלדיקע. איך לערן זיך אױף אַ ראַבינערין אין „היברו קאָלעדזש‟ אין באָסטאָן, און זינט 2012 האָב איך אױסגעניצט יעדע אוניװערסיטעט-הפֿסקה, כּדי זיך צו לערנען ייִדיש, מערסטנס, בײַם ייִװאָ אין ניו-יאָרק. די אַנומלטיקע הפֿסקה איז נישט געװען קײן אױסנאַם: איך האָב פֿאַרבראַכט דרײַ װאָכן אין דער שטאָט ניו-יאָרק, כּדי צום צװײטן מאָל אָנטײלצונעמען אין דער ייִװאָ-װינטער-פּראָגראַם וועגן אַשכּנזישער ציװיליזאַציע. נעמענדיק אין באַטראַכט, אַז איך בין געפֿאָרן אַזש קיין ניו-יאָרק, בשעת ס’רובֿ אַנדערע אָנטײל-נעמער האָבן דאָרט געוווינט, האָב איך באַשלאָסן זיך צו לערנען אין װאָס מער קלאַסן, און זיך פֿאַרשריבן אױף פֿיר — אַ דאַנק דער ברײטהאַרציקער פֿינאַנציעלער הילף פֿון דער עלען פֿײַן־סטיפּענדיע.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

נײַע נעמען אין דער ייִדישער לינגוויסטיק

New names in Yiddish linguistics

פֿון גענאַדי עסטרײַך

איציק בלימאַן

ס‘איז ניט קיין נײַעס, אַז ייִדישע לינגוויסטיק פֿאַרנעמט הײַנטיקע טעג זייער אַ באַשיידן אָרט אין די ייִדישע לימודים. מיט אַ פֿערטל יאָרהונדערט צוריק, און אַפֿילו אַ ביסל שפּעטער, האָט דאָס בילד אויסגעזען גאַנץ אַנדערש: אי מען האָט פּראָדוצירט מער אַקאַדעמישע פּראָדוקציע, אי ס‘איז פֿריילעכער געווען אין דעם שפּראַכקענערישן שטעטל — מע האָט זיך געקריגט, ממש געריסן שטיקער איינער פֿון דעם אַנדערן.

וואָס זײַנען געווען די סיבות פֿאַר אַזאַ ביטערער קריגערײַ? קודם-כּל, איז זייער אָנגעווייטיקט געווען די פֿראַגע: וווּ, ווען און ווי אַזוי איז אויפֿגעקומען די ייִדישע שפּראַך? איז דער יסוד אירער טאַקע אַ גערמאַנישער צי גאָר אַ סלאַווישער? און צווייטנס, אפֿשר נאָך מער אָנגעווייטיקט, איז געווען דער ענין פֿון דעם „שטומען אַלף‟. אַרום דעם דאָזיקן „אַלף‟, נעבעך, האָבן זיך געפֿירט זייער הייסע באַטאַליעס, אין וועלכע קיין געפֿאַנגענע האָט מען ניט גענומען.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

„קאַקי‟ איז אויך אַ וואָרט

A Persimmons Story

פֿון גענאַדי עסטרײַך

Max Gershman

ס׳איז דאָ אַן אַלטער אַנעקדאָט וועגן אַ לערער, וואָס דערקלערט די ייִדישע קינדער דעם אונטערשייד צווישן ייִדיש און רוסיש. בפֿרט, עפֿנט ער די אויגן פֿון זײַנע תּלמידים אויף דעם אונטערשייד צווישן „נאַסטיע‟ (אַ פֿרויען-נאָמען) און „ניענאַסטיע‟ (שלעכטער ווערטער), „קאָשקאַ‟ (קאַץ) און „אָקאָשקאָ‟ (פֿענצטערל). און צום סוף ווײַזט ער אָן אויף דעם מאָדנעם פֿאַקט, אַז „קאַק‟ (אויף רוסיש מיינט עס „ווי‟) איז „בײַ זיי אויך אַ וואָרט‟.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

דער קלוגער גנבֿ

The Smart Thief

פֿון באָריס סאַנדלער

פֿונעם ייִדישן פֿאָלקלאָר

Max Gershman

אַ קײסער האָט אַמאָל געמאַכט אַ גרױסע סעודה. האָט ער פֿאַרבעטן פֿאַרשײדענע געסט. מ’האָט געגעסן און געטרונקען, און דערנאָך האָט מען אָנגעהױבן צו טאַנצן. גאָר אין גיכן האָט דער קײסער זיך געכאַפּט, אַז ס’פֿעלט דער טײַערסטער בעכער פֿון טיש. האָט דער דינער געגעבן אַ קלאַפּ מיטן זײַן שטעקן, מ’זאָל אױפֿהערן צו טאַנצן. דער קײסער האָט מודיע געװען דעם עולם, אַז ס’פֿעלט דער גאָלדענער בעכער, און דאָס איז אַ ירושה פֿון אַן עלטער־זײדן, אױסגעקריצט מיט אַ הערב.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

איז אַבֿרהם סוצקעווער דער נאַציאָנאַלער פּאָעט?

Is Abraham Sutzkever the national poet?

פֿון גענאַדי עסטרײַך

אַבֿרהם סוצקעווער

אין מײַן פֿריִערדיקער “ווײַטער”-נאָטיץ, “פֿאַר וואָס שרײַבט מען ווייניק וועגן ה. לייוויקן?” האָב איך געשריבן, בפֿרט, וועגן דעם, אַז, לויט מײַן מיינונג, האָט ניט אונדזער ליטעראַטור קיין אָנערקענטן נאַציאָנאַלן פּאָעט. אויף דעם האָט שלום בערגער, אַליין אַ ייִדישער דיכטער, אָנגעשריבן: “דער נאַציאָנאַלער פּאָעט איז שוין סוצקעווער ע”ה”.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

פֿאַר וואָס שרײַבט מען ווייניק וועגן ה. לייוויקן?

Why has the interest to H. Leivick declined?

פֿון גענאַדי עסטרײַך

ה. לייוויק (לייוויק האַלפּערן)

מיט כּמה-וכּמה יאָר צוריק האָט מיך פֿאַרבעטן צו זיך, קיין ווילנע, דער שרײַבער יעקבֿ יאָסאַדע. האָט ער מיר דעמאָלט, בשעת איינעם פֿון די שמועסן, געזאָגט, אַז ער האַלט ה. לייוויקן פֿאַרן גרעסטן ייִדישן פּאָעט. איך געדענק ניט, וואָס איך האָב אים געענטפֿערט. אפֿשר גאָרנישט. ווײַל צו יענער צײַט האָב איך זייער ווייניק געהאַט וואָס צו ענטפֿערן; אָבער אַפֿילו הײַנט, ווען איך בין מיט אַ פֿערטל יאָרהונדערט עלטער און מער אָנגעלייענט, קען איך ניט זאָגן, אַז לייוויק איז, אין מײַן היעראַרכיע, דער גרעסטער ייִדישער דיכטער.

אַזוי האָט זיך שוין באַקומען, אַז דאָס דאָזיקע אָרט, פֿון דעם גרעסטן דיכטער, בלײַבט אין אונדזער ליטעראַטור ניט פֿאַרנומען. פֿרעגט אַ רוסן די זעלבע פֿראַגע, און ער וועט, בדרך-כּלל, גלײַך ענטפֿערט: „אַלעקסאַנדער פּושקין‟. אין דער העברעיִשער ליטעראַטור איז עס, גלייב איך, חיים-נחמן ביאַליק, בײַ די אוקראַיִנער — טאַראַס שעווטשענקאָ. אין אַ סך ליטעראַטורן, אָבער ניט אין דער ייִדישער, איז דאָ אַ געקרוינטער נאַציאָנאַלער דיכטער.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

מאָריס ווינטשעווסקי אין סאָוועטן-רוסלאַנד

Morris Winchevsky in Soviet Russia

פֿון גענאַדי עסטרײַך

מאָריס ווינטשעווסקי

ווער געדענקט הײַנט דעם נאָמען פֿון דעם ייִדישן דיכטער מאָריס ווינטשעווסקי? דער ענטפֿער איז: געציילטע מענטשן, ס’רובֿ פֿון זיי, גלייב איך, זײַנען אָדער לייענער פֿון „פֿאָרווערטס‟, אָדער געהערן צו דער סבֿיבֿה פֿון „ווינטשעווסקי-צענטער‟ אין טאָראָנטאָ, אָדער ביידע זאַכן צוזאַמען. באַקאַנט איז ער אויך די אַקאַדעמיקער, וועלכע באַשעפֿטיקן זיך מיט ייִדישער ליטעראַטור און געשיכטע.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

ייִדיש אָדער גוייִש?

Yiddish or Goyish?

פֿון גענאַדי עסטרײַך

מיט אַ פֿערטל יאָרהונדערט צוריק, ווען די לאַנדשאַפֿט פֿון דער ייִדישער ליטעראַטור איז נאָך געווען גאַנץ געדיכט באַפֿעלקערט, איז פֿון טשערנאָוויץ קיין מאָסקווע געקומען צו פֿאָרן דער פּראָזאַיִקער יוסף בורג. ער פֿלעגט זיך פֿון מאָל צו מאָל אַרײַנכאַפּן אין דער הויפּטשטאָט פֿון סאָוועטן־פֿאַרבאַנד. אין יענעם טאָג איז ער אַרײַן אַן אויפֿגעבראַכטער אין דער רעדאַקציע פֿונעם זשורנאַל „סאָוועטיש היימלאַנד‟, אין דעם צימער, וווּ איך בין געזעסן. ער האָט מיר געזאָגט, אַז די שטימונג האָט אים געפּטרט אַ דערציילונג פֿון איינעם פֿון די שרײַבער פֿון מײַן דור. אונדז האָט מען דעמאָלט געהאַלטן פֿאַר „יונגע‟.

Read more


Permalink | | Share | Email | Print

ייִדיש ווי אַ מלוכישע שפּראַך

Yiddish as a state language

פֿון גענאַדי עסטרײַך

דאָס איז שוין געוואָרן אַ ברייט אָנגענומענער „היסטאָרישער אמת‟: ייִדיש איז קיין מאָל ניט געווען קיין מלוכישע שפּראַך. אָבער ווען מע קוקט זיך אַרײַן אין דער געשיכטע, זעט מען, אַז די דאָזיקע טענה איז ניט אין גאַנצן באַרעכטיקט. אין משך פֿון כּמעט צוויי יאָרצענדליק איז ייִדיש, צוזאַמען מיט ווײַסרוסיש, רוסיש און פּויליש, געווען איינע פֿון די פֿיר מלוכה-שפּראַכן פֿון דער סאָוועטישער ווײַסרוסישער רעפּובליק. נאָך מער: אויפֿן הערב פֿון דער רעפּובליק איז אין יענע יאָרן געשטאַנען געשריבן אויף די דאָזיקע פֿיר שפּראַכן „פּראָלעטאַריער פֿון אַלע לענדער, פֿאַראייניקט זיך!‟

Read more


Permalink | | Share | Email | Print



Would you like to receive updates about new stories?




















We will not share your e-mail address or other personal information.

Already subscribed? Manage your subscription.