Oyneg Shabes

מע מאַכט חוזק פֿון זיך אַליין

Making Fun of Yourself

יום־טובֿ אין דער װאָכן

Saul Raskin

בעת דער גרױסער עליה נאָך דער פּראָקלאַמירונג פֿון דער ייִדישער מדינה, זײַנען די עולים אײַנקװאַרטירט געװאָרן אין די מעברות. באַגעגנט אײן ייִד, אַ נײַער עולה, אַ צװײטן ייִדן, און אַנשטאָט אים צו זאָגן „גוט־מאָרגן‟ זאָגט ער צו אים „גוט־יום־טובֿ‟. פֿרעגט יענער: „װאָס איז דאָס פֿאַר אַ ׳גוט־יום־טובֿ’ אין אַ פּראָסטן מיטװאָך?‟ ענטפֿערט דער ייִד: „אַז אָנגעטאָן גײען מיר אין אָפּגעריבענע קלײדער, װי אום פּורים די פּורים־שפּילער, און עסן, עסן מיר װי עס װאָלט געװען יום־כּיפּור, און װױנען, װױנען מיר אין די בײַדלעך װי סוכּות — נו, זאָגט אַלײן, איז דאָס ניט יום־טובֿ?‟…

Read more


שנאָבעל־פּרײַז 2013

The Shnobel Prize

פֿון מיכאל פֿעלזענבאַום

דער קאָנפֿעראַנסיע מאַרק אייברעכעמס שטעלט פֿאָר די געווינער פֿונעם „שנאָבעל־פּרײַז‟ אין מעדיצין, קסיאַנגיואַן דזשין פֿון כינע (די רעכטע מויז), מאַסאַנאָרי ניִיִמי און מאַסאַטערו אוטשיאַמאַ פֿון יאַפּאַן, אויף דער יערלעכער „שנאָבעל־פּרײַז‟־צערעמאָניע אין האַרוואַרד־אוניווערסיטעט, דאָנערשטיק, דעם 12טן סעפּטעמבער, אין קיימבדרידזש, מאַסאַטשוסעטס.

אַלפֿרעד נאָבעל האָט ניט געקענט קײן ייִדיש און זיך אַפֿילו ניט פֿאָרגעשטעלט, אַז די ייִדן קאָנען זײַן גרױסע חוזק־מאַכערס, און אומעטום שטופּן זײ אַרײַן דעם „ש‟, ווען זיי ווילן פֿון עפּעס אָפּלאַכן — „בלאָטע־שמאָטע‟, „ייִנגל־שמינגל‟, „נאָבעל־שנאָבעל‟, אאַז״װ. װען ער װאָלט געװען מער געבילדעט, װאָלט ער גלײַך געלאָפֿן אין מאַגיסטראַט און געביטן זײַן פֿאַמיליע־נאָמען אױף אַ מער נײטראַלן נאָמען, למשל, לײקיס. דאַן װאָלטן מיר געהאַט אַ „שלײקעס־פּרײַז‟ אָדער אַ „שמעלקעס־פּרײַז‟. און נישט… אַ שנאָבעל־פּרײַז!… אַזױ צי אַנדערש, אָבער דער דאָזיקער „שנאָבעל־פּרײַז‟ (אױף ענגליש האָט עס ניט קײן טעם — Ig Nobel, אַ שענדלעכער פּרײַז) האָט פֿאַרנומען זײַן בכּבֿודיק אָרט אין דער הײַנטצײַטיקער װיסנשאַפֿטלעכער װעלט־קולטור און, װי שטענדיק, אױך דאָס יאָר איז די צערעמאָניע פֿאָרגעקומען אין די ימים־נראָים, אינעם האַרװאַרד־אוניװערסיטעט, אין באָסטאָן־שמאָסטען. אָט נאַט אײַך די רשימה פֿון די פֿריש־געבאַקענע שנאָבעל־לאַורעאַטן פֿאַר יאָר 2013:

Read more


שוין איין מאָל אַ סוכּה

Now That‘s a Suke!

פֿון שלום עליכם

סוכּות אין אַ הויף אין קראָקע, 1937.

פֿאַראַן מענטשן, װאָס האָבן קײן זאַך נישט געלערנט און קאָנען אַלצדינג; אין ערגעץ נישט געװעזענע און װײסן אַלצדינג; אױף קײן זאַך נישט באַטראַכט זיך און פֿאַרשטײען אַלצדינג.

אָט אַזאַ מענטש איז געװען בײַ אונדז אין כּתרילעװקע און גערופֿן האָט מען אים: „אײן מאָל משה‟.

דערפֿאַר האָט מען אים גערופֿן „אײן מאָל משה‟, װײַל אױף יעדער זאַך, װאָס ער האָט געזען, געהערט אָדער געמאַכט, האָט ער ליב געהאַט צו זאָגן: „שױן אײן מאָל אַזױ‟.

Read more


אַ חסידישער פֿאַרברענג אין סוכּה

A Hasidic Gathering in the Suke

אַ דאַנק דעם ליובאַוויטשער רבין ע״ה און דער ליובאַוויטשער באַוועגונג, האָט דאָס וואָרט „פֿאַרברענגען‟ באַקומען נאָך אַ טײַטש אין אונדזער צײַט — דאָס צוזאַמענקומען פֿון חסידים מיטן רבין אין אַ שיל, אַ ישיבֿה, אַ צימער, אַ זאַל, וכדומה, וווּ מע פֿאַרברענגט שעהען לאַנג מיט תּורה, געזאַנג און „לחיימס‟.

אין דעם ווײַטערדיקן ווידעאָ „פֿאַרברענגט‟ מען אין אַ סוכּה אין באָראָ־פּאַרק, ברוקלין, מיט הרבֿ יוסף־יצחק (איטשע) אָפֿען, אַ ליובאַוויטשער רבֿ און שליח פֿון ישׂראל. די רעקאָרדירונג געדויערט 5 שעה לאַנג, מיט תּורה, געזאַנג, מעשׂיות, און צום סאַמע סוף — אַ טענצל; אַלץ אויף הרבֿ אָפֿענס ליטוויש ייִדיש. אַוודאי, דערוואַרטן מיר נישט, אַז אונדזערע לייענער זאָלן קוקן די גאַנצע רעקאָרדירונג, אָבער ערבֿ די יום־טובֿדיקע טעג פֿון סוכּות איז גוט צו געניסן פֿון אַזאַ „פֿאַרברענג‟.


דאָס ליד „שׂימחת־תּורה‟

Listen to 'Simkhes-toyre'

קינדער, מיר האָבן שׂימחת־תּורה,
שׂימחת־תּורה אויף דער גאַנצער וועלט.
תּורה איז די בעסטע סחורה,
אַזוי האָט דער רבי מיט אונדז געקנעלט.

מאַרק וואַרשאַווסקיס קלאַסיש ליד „שׂימחת־תּורה‟ האָט מען געזונגען אין אַלע ייִדישע שולן איבער דער וועלט. וואַרשאַווסקי איז געבוירן געוואָרן אין אָדעס אין 1848 און געשטאָרבן אין קיִעוו אין 1907. כאָטש ער האָט פֿאַרדינט זײַן פּרנסה ווי אַן אַדוואָקאַט, האָט ער אין דער זעלבער צײַט געשאַפֿן זינגלידער, און ווען שלום־עליכם האָט זיי געהערט אין 1890 האָט ער וואַרשאַווסקין געבעטן זיי צו דרוקן. זײַן בוך „ייִדישע פֿאָלקסלידער‟ איז אַרויס אין 1900 אין קיִעוו מיט דעם ליד „שׂימחת־תּורה‟ און אַנדערע גוט־באַקאַנטע לידער ווי „דער אלף־בית‟ („אויפֿן פּריפּעטשיק‟).

טובֿה בן־צבֿי איז אַ ישׂראלדיקע זינגערין, און דאָס ליד געפֿינט זיך אויף איר קאָמפּאַקטל „שבת און יום־טובֿ‟ לידער, אַרויס אין 2006.


חכמות לכּבֿוד סוכּות

Wisdom for Sukkot

ווען מע פֿאַלט אַרײַן אין קהלישע הענט

ר׳ יוסף קאָלאָווער איז געווען באַרימט מיט זײַן למדות און צדקות, און מ׳האָט אים אָפֿט אָנגעבאָטן אַ רבנות־שטעלע אין די דערבײַיִקע שטעטלעך. דאָס שכונותדיקע און מיוחסדיקע שטעטל ברעזשאַן, איז שטאַרקער פֿון אַלע אַנדערע צוגעשטאַנען צו ר׳ יוסף צו ווערן זייער רבֿ. אויך זײַן ווײַב איז דאָס מאָל צוגעשטאַנען און געפֿאָדערט, ער זאָל אָננעמען דאָס רבנות. ר׳ יוסף איז אָבער פֿאַרבליבן פֿאַרעקשנט און באין אופֿן ניט געוואָלט ווערן אַ רבֿ.

איין מאָל האָט זײַן ווײַב גאָר שטאַרק צוגעשטאַנען, ער זאָל אָננעמען דעם כּתבֿ־רבנות אין ברעזשאַן. „ווייסטו וואָס, אויב דו וועסט מיר קויפֿן אַן אתרוג, אַ מהודרל, וועל איך מרוצה ווערן צו זײַן דער ברעזשאַנער רבֿ‟, האָט ער איר געזאָגט. די רביצין איז אַוועקגעפֿאָרן אין דער גרויסער שטאָט און אים געבראַכט אַן אתרוג, אַן אַנטיק, איז דאָס גאַנצע שטעטל געקומען אים באַקוקן און באַטאַפּן ביז ער איז געוואָרן שוואַרץ און באַפֿלעקט. קיין ברכה האָט מען איבער אים ניט מער געקענט מאַכן.

„זע‟ האָט ר׳ יוסף געזאָגט צו זײַן ווײַב — „דער שענסטער אתרוג ווערט אויס הדר, ווען ער פֿאַלט אַרײַן אין קהלישע הענט‟.

Read more


אומגעריכטע מתּנות

Unexpected Gifts

פֿון מיכאל פֿעלזענבאַום

גאָט איז אַן עדות, אַז דאָס איז געשען אָן אַ כּװנה פֿון מײַן זײַט, נאָר ס’רובֿ פֿון מײַנע נאָענטע פֿרײַנד זײַנען געװען דאָקטױרים. און טאַקע ניט װײַל כ’האָב זיך גענײטיקט אין זײער פּראָפֿעסיאָנעלער הילף; זיי זײַנען דערצו נאָך געװען זײער גוטע דערצײלער, און איך, פֿון מײַן זײַט, — אַ געדולדיקער צוהערער. עס איז זײער שװער דורכקאָנטראָלירן, וואָסער מעשׂה זייערע האָט געהאַט אַ רעאַלן באָדן, און װעלכע איז געװען אַ פּרי פֿון אַ רײַכער פֿאַנטאַזיע. אײן זאַך, אָבער, איז מיר קלאָר, אַז סײַ די רעאַלע און סײַ די אױסגעטראַכטע דאָקטױרים־געשיכטעס געהערן צו דעם אומשטערבלעכן פֿאָלקלאָריסטישן שטאַם.

Read more


מײַן ערשטער תּענית

My First Fast

פֿון ב. גאָרין

„ערבֿ יום־כּיפּור‟, בילד פֿון מאיר קירשענבלאַט

שױן גלײַך נאָך ראָש־השנה האָב איך דערקלערט, אַז איך װעל פֿאַסטן יום־כּיפּור.

„זאָג ניט אַזױ, מײַן קינד,‟ האָט דער טאַטע תּיכּף זיך אָנגערופֿן, ניט אַזױ אומצופֿרידן װי דערשראָקן. „דו טאָרסט ניט זאָגן: דו װעסט, ווײַל דאָס איז אַזױ גוט, װי אַ נדר. זאָג: דו װעסט זיך סטאַרען.‟

„דו װעסט זען!‟ האָב איך שױן געזאָגט אײַנגעעקשנט.

Read more


ליִאַ קעניג אין „אַ שפּאַציר־באַגלייטער איבער וואַרשע‟

Lea Koenig in 'A Tour Guide in Warsaw'

אויפֿן „יו־טוב‟-וועבזײַטל איז פֿאַראַן אַ קאַנאַל — The Yiddish

Theater Channel — וואָס נעמט אַרײַן ווידעאָס פֿון די ישׂראלדיקער זינגער און אַקטיאָרן. די וואָך ווײַזן מיר אַ סצענע פֿון דער פּיעסע „אַ שפּאַציר־באַגלייטער איבער וואַרשע‟, מיט דער אַקטריסע ליִאַ קעניג; אַ קאָמעדיע וואָס ווערט דעם האַרבסט אַויפֿגעפֿירט פֿונעם „ייִדישפּיל‟־טעאַטער אין תּל־אָבֿיבֿ און אַנדערע שטעט אין ישׂראל. די פּיעסע האָט אָנגעשריבן הלל מיטלפּונקט. לאה שלאַנגער האָט זי איבערגעזעצט אויף ייִדיש. די אַנדערע אַקטיאָרן אין דער פֿאָרשטעלונג זענען: ענת אַצמון, אירמע סטעפּאַנאָוו, ישׂראל טרייסטמאַן און נתן העכט.

ליִאַ קעניג איז געבוירן געוואָרן אין אַ ייִדישער אַקטיאָרן־משפּחה אין פּוילן אין 1929. נאָכן חורבן האָט איר משפּחה זיך באַזעצט אין בוקאַרעשט און זי איז געוואָרן אַן אַקטיריסע אינעם בוקאַרעשטער מלאכה־טעאַטער. אין 1961 האָט זי און איר מאַן, דער שרײַבער און רעזשיסאָר צבֿי סטאָלפּער, עולה געווען קיין ישׂראל. גאָר גיך האָט זי זיך אויסגעלערנט עבֿרית, און געשפּילט אין דער „הבימה.‟ אין 1998 האָט מען איר צוגעטיילט דעם פּרס־ישׂראל פֿאַר איר קאַריערע אינעם ייִדישן און העברעיִשן טעאַטער.

אַ לענגערע ביאָגראַפֿיע קען מען לייענען אויף דער וועבזײַט:

http://jwa.org/encyclopedia/article/koenig-lia


„על־חטא‟, געזונגען פֿון מרדכי הערשמאַן

'Al-khet' Performed by Mordechai Hershman

„ווען עס קומט צו גיין דער שיינער, פֿײַנער יונגער־מאַן יום־כּיפּור אין שיל פֿאַרן רבונו־של־עולם און קלאָגט…‟, הייבט זיך אָן דאָס ליד, וואָס באַשטייט פֿון אַ געבעט פֿון אַ מתפּלל צום אייבערשטן, און דערנאָך אַ געבעט פֿון ר‘לוי־יצחק באַרדיטשעווער צום אייבערשטן. די שפּראַך פֿון די ייִדן איז לשון־קודש, אָבער גאָט ענטפֿערט אויף אוקראַיִניש!

דער זינגער, חזן מרדכי הערשמאַן, איז געווען באַקאַנט פֿאַר זײַנע אויסטײַטשונגען פֿון ייִדישע לידער. ער איז געבוירן געוואָרן אין 1888 אין טשערניגאָוו, אוקראַיִנע. אין 1904 האָט ער אָנגענומען די פּאָזיציע פֿון חזן אין זשיטאָמיר, און דערנאָך אין ווילנע. ער איז געקומען קיין אַמעריקע אין 1920 און געוואָרן דער חזן אין „בית־אל‟ אין ברוקלין. ער איז געשטאָרבן אין 1940.


חסידישע חכמות פֿאַר יום־כּיפּור

Hasidic Wisdom for Yom Kippur

ניט קיין גזלן

ר‘לוי באַרדישטעווער איז געקומען אין שיל צו כּל־נדרי און געזען, אַז אַלע מתפּללים זענען דורכגענומען אין אימה און טרויער, שטייען געבויגן און צעבראָכענע, האָט ער זיך צו זיי אָפּגערופֿן:

„וואָס שרעקט איר זיך, בײַ אַ גזלן אין די הענט שטייט איר אײַן?‟

Read more


אַז מע לאַכט מיט יאַשטשערקעס

Laughing Through Tears

פֿון מיכאל פֿעלזענבאַום

כ’האָב געהאַט צװײ גוטע פֿרײַנד, בײדע ייִדן, בײדע שרײַבערס, בײדע געװעזענע קאַצעטניקעס. אַרעלע לוסטיג (Arnost Lustig, 2011-1926) פֿון פּראָג, טשעכיע און הערשל־צבֿי כּנר (Hersz Kanar, 2009-1929) פֿון קעלץ, פּױלן. אַרעלע לוסטיג האָט אָנגעהױבן זײַן „לאַגער־סטאַזש‟ אין טערעזין, ממשיך געװען אין אױשװיץ, איבערגעפֿירט געװאָרן קײן בוכענװאַלד, און פֿון דאָרטן איז ער אַנטלאָפֿן בעתן טױטנמאַרש. הערש־צבֿי כּנר האָט דורכגעמאַכט זעקס לאַגערן, דורכגעלעבט צװײ טױטנמאַרשן, און פֿאַרענדיקט די מלחמה אין בוכענװאַלד. מיט אײן װאָרט, צװײ „שײנע‟ יוגנט־ביאָגראַפֿיעס, אױף אַלע אונדזערע שׂונאים געזאָגט געװאָרן. נאָר װאָס?… בײדע האָבן ניט אױפֿגעהערט צו שפּאַסן און אױסלאַכן אַלץ, װאָס האָט זיך נאָר געלאָזט אױסלאַכן.

Read more


דער דאַנק פֿאַר אַ טובֿה

Gratitude for a Favor

אַ מאַן איז געגאַנגען דורך אַ וואַלד מיט אַ זאַק אויף די פּלייצעס. זעט ער אויפֿן וועג אַ בער. זײַן קאָפּ איז געווען אײַנגעקלעמט אין אַ שפּאַלט פֿון אַ בוים. דער בער האָט פּרובירט דאָרט נאַשן האָניק אין אַ נעסט פֿון בינען, האָט ער אַרײַנגעשטופּט זײַן קאָפּ צו ווײַט אין שפּאַלט. בעט זיך דער בער: „מענטשעלע ליבער, העלף מיר אַרויסשלעפּן מײַן קאָפּ פֿון דעם שפּאַלט. איך וועל דיר די טובֿה נישט פֿאַרגעסן.‟

לייגט דער מאַן אַנידער דעם זאַק און העלפֿט דעם בער אַרויסשלעפּן זײַן קאָפּ. ווי נאָר דער בער האָט געזען, אַז ער איז צוריק אַ פֿרײַער, זאָגט ער צום מאַן: „איך מוז אײַך אויפֿעסן; איך בין הונגעריק‟.

Read more


דער גבֿית־עדות פֿון לעאָן דזשייקאָבס

The Testimony of Leon Jacobs

נישט גענוג גבֿית־עדותן פֿון ייִדן פֿון דער שארית־הפּליטה האָט מען פֿאַרשריבן אויף ייִדיש. צו אָפֿט הערט מען ווי די לעבן־געבליבענע פֿונעם חורבן מוטשען זיך צו דערציילן זייערע איבערלעבונגען אויף אַ שלעכטן ענגליש אָדער עבֿריתּ, אויפֿן אָרט פֿון אַ היימישן ייִדיש.

דער טראַנסילוואַנער ייִד, לעאָן דזשייקאָבס, האָט, פֿאַר זײַן שיל, מסכּים געווען צו דערציילן זײַנע זכרונות, און דערמיט האָט מען אויפֿגעכאַפּט אַ געוואַלדיקן אוצר פֿון שפּראַך און געשיכטע, כאָטש דאָס וואָס ער דערציילט איז אַזוי שרעקלעך און גרויליק. זײַן גבֿית־עדות האָט מען אײַנגעטיילט אין פֿיר עפּיזאָדן, און מיר ברענגען אײַך דעם ערשטן עפּיזאָד.

די אַנדערע דרײַ טיילן קען מע זען אויף „יו־טוב‟ —

צווייטער טייל: http://www.youtube.com/watch?v=TdzB3ORSngE

דריטער טייל: http://www.youtube.com/watch?v=V7hSQoxmPEQ

פֿערטער טייל: http://www.youtube.com/watch?v=iZskjk0FNg4


ליד: אַ חזן אויף שבת

Song: A Cantor for the Sabbath

אין די איצטיקע יום־טובֿדיקע טעג וועט מען אין אַ סך שילן אָנשטעלן אַ חזן, און דאָס וועט אפֿשר זײַן דאָס איינציקע מאָל במשך פֿונעם גאַנצן יאָר, וואָס דער מנין וועט הערן אַ טרענירטן חזן. דאָס ליד — „אַ חזן אויף שבת‟ — מאַכט חוזק פֿון די אַלע „מבֿינים‟ פֿון חזנות אין שטעטל. ס‘איז געוואָרן אַ באַליבט ליד אינעם חזנישן רעפּערטואַר.

עס זינגט דער גרויסער זינגער און חזן מישאַ אַלעקסאַנדראָוויטש. זײַן קאָמפּאַקטל הייסט: „און דאָך זינג איך‟.


וויצן צום נײַעם יאָר

Jokes for the New Year

אַ גרױסער בעל־צדקה

אַ ייִד אַ נגיד, װאָס איז אַמאָל אין דער יוגנט געװען אַ שטיקל בעל־תּפֿילה, האָט אײן מאָל מנדבֿ געװען צו דאַװנען מוסף פֿאַרן עולם. נאָכן דאַװנען רופֿט זיך אײנער אָפּ:

„הערט, װאָס איך װעל אײַך זאָגן. אונדזער הײַנטיקער בעל־מוסף איז באמת אַ גרױסער בעל־צדקה. איטלעכער גיט װען ער קען; ער, אָבער, קען נישט, פֿון דעסטװעגן גיט ער אַ נדבֿה.

Read more


אלישבֿע־רחל טײלאָר

Elisheva Rokhl Taylor

פֿון מיכאל פֿעלזענבאַום

עליזאַבעט טײלאָר, 1950

די באַקאַנטע האָליוווּדער אַקטריסע, עליזאַבעט טיילאָר, האָט געהאַט אַן אינטערעסאַנטע ייִדישע געשיכטע. נישט אַלע ווייסן, אַז זי האָט שטאַרק ליב געהאַט דאָס ייִדישע פֿאָלק און מדינת־ישׂראל.

געבױרן איז עליזאַבעט־ראָוזמאָנד טײלאָר אין לאָנדאָן, אין יאָר 1932, אין אַ משפּחה פֿון אַמעריקאַנער אַקטיאָרן, און איז דערצױגן געװאָרן אין אַ טראַדיציאָנעלן „קריסטלעכן גײַסט‟. אין 1959 האָט עליזאַבעט טײלאָר זיך מגייר געװען און גענומען דעם ייִדישן נאָמען אלישבֿע־רחל. װאָס איז געווען די סיבה צו אַזאַ גורלדיקן טראָט, איז הײַנט שױן שװער צו װיסן. אײניקע האַלטן, אַז זי האָט עס געטאָן צוליב דער גרױסער ליבע צו אירע ייִדישע מענער; די אַנדערע מײנען, אַז דאָס איז געשען בעת איר אַרבעט איבער דער ראָלע פֿון אַ ייִדיש מײדל אינעם פֿילם „אײַװענהאָ‟, לױט װאַלטער סקאָטס אַװאַנטוריסטישן ראָמאַן. אַזױ צי אַנדערש, נאָר עליזאַבעט־ראָוזמאָנד איז געװאָרן אלישבֿע־רחל, און איר נײַע, ייִדישע נשמה איז געװאָרן אַ װעגװײַזער ביזן לעצטן טאָג פֿון איר לעבן. די איצטיקע באַרימטע האָליװוּדער שמדניקעס, געװעזענע ייִדן, האָבן ניט ליב צו רעדן װעגן עליזאַבעט־ראָוזמאָנדס טאַט און װעגן אלישבֿע־רחלס מסירת־נפֿשדיקער ליבע צום ייִדישן פֿאָלק בכלל און צו מדינת־ישׂראל בפֿרט. זי האָט ניט נאָר שײן גערעדט, זי האָט שײן געטאָן.

Read more


אַ מעשׂה מיט אַ מלמד און מיט דרײַ חכמות

A Teacher and Three Bits of Wisdom

Max Gershman

אַ מלמד איז אין דער הײם געשװאָלן געװאָרן פֿאַר הונגער. לאָזט ער זיך אין דער װעלט אַרײַן זוכן אַ קנעלונג. אַװעק אַ ביסל צײַט, קלײַבט ער זיך שרײַבן אַ בריװ אַהײם. איז ער זיך אָבער מישבֿ, אַז אָן געלט איז קײן יום־טובֿ ניט. ווען ער האָט פֿאַרדינט עטלעכע רובל, איז ביז װאַנען ער האָט זיך צוגעקליבן שרײַבן אַהײם פֿלעגט דאָס געלט אַװעק.

אַ חודש נאָך אַ חודש, אַ יאָר נאָך אַ יאָר. אָט אַזױ איז דורכגעגאַנגען 7 יאָר. צום סוף האָט אים אָפּגעגליקט: דער אײבערשטער האָט אים צוגעשיקט פּרנסה דרײַ טױזנט רובל. מיט אַזױ פֿיל געלט, לאָזט ער זיך גלײַך אַהײם. דעם װײַב האָט ער וועגן דעם ניט געשריבן.

Read more


צוויי לידער פֿון פּרץ מאַרקיש

Two Poems by Peretz Markish

יענע וואָך האָט די ייִדישע קולטור־וועלט אָפּגעגעבן כּבֿוד די סאָוועטיש־ייִדישע שרײַבער, וועלכע זענען אומגעקומען דעם 12טן אויגוסט 1952, און בכלל, דער צעשטערטער סאָוועטיש־ייִדישער קולטור פֿון יענער תּקופֿה.

פֿאַר אַ יאָרן האָט „דער ייִדישער קולטור־קאָנגרעס‟ אין ניו־יאָרק בײַ זײַן הזכּרה געוויזן צוויי קורצע אָריגינעלע פֿילמען, ספּעציעל צוגעגרייט פֿאַר יענער אונטערנעמונג — וויזועלע אויסטײַטשונגען פֿון צוויי לידער פֿונעם פּאָעט פּרץ מאַרקיש (1895 — 1952). ביידע לידער לייענט דער אַקטיאָר שיין בייקער, דירעקטאָר פֿונעם „ייִדישן קולטור־קאָנגרעס‟ און באַקאַנט אויך פֿונעם „שיין שאָו‟ אויף דער „פֿאָרווערטס‟־וועבזײַט.

Read more


דאָס ליד פֿון בעסאַראַביע

The Song of Bessarabia

פֿון איציק גאָטעסמאַן

אין זײַן געזאַנגבוך האָט דער גרויסער זינגער סידאָר בעלאַרסקי געשריבן, אַז דאָס ליד האָט געשאַפֿן איציק מאַנגער, און פֿון דעמאָלט אָן, גיט מען דעם קרעדיט מאַנגערן, אָבער אין דער אמתן איז דער מחבר משה פּינטשעווסקי. בײַ אים הייסט דאָס ליד „איך האָב געקענט…‟ און עס געפֿינט זיך אין זײַן ערשטער זאַמלונג „צוויט‟, אַרויסגעגעבן אין בוענאָס־אײַרעס, אין 1916.

Read more


Would you like to receive updates about new stories?






















We will not share your e-mail address or other personal information.

Already subscribed? Manage your subscription.