No Place Like Home

לאַטקעס, פּאָנטשקעס און משקה לכּבֿוד חנוכּה

Latkes, Donuts and Drinks for Your Hanukkah Party

פֿון שׂרה־רחל שעכטער, איוו יאַכנאָוויץ

שׂרה־רחל און איוו גרייטן צו די היימישע פּאָטראַוועס, און ליאַנאַ, די ייִדיש־רעדנדיקע „באַריסטאַ‟, מישט די געטראַנקען.


קרופּניק

Krupnik (Barley Soup)

פֿון שׂרה־רחל שעכטער, איוו יאַכנאָוויץ

דער וועגעטאַרישער נוסח פֿונעם היימישן מיזרח־אייראָפּעיִשן מאכל נעמט אָן אַ כּמו־פֿליישיקן טעם, אַ דאַנק די געטריקנטע שוועמלעך און סעלעריע־וואָרצל.


אינטערעסאַנטע אופֿנים ווי צו פֿלעכטן חלה

Fun Ways to Braid Challah

פֿון שׂרה־רחל שעכטער, איוו יאַכנאָוויץ

קוקט זיך צו ווי מיר קנייטן אויס טשערנאָוויצער חלה סײַ אויף אַ סאָפֿיסטיצירטן אופֿן, סײַ אויף אַזאַ גרינגן אופֿן, אַז אַפֿילו קינדער קענען עס טאָן.


וועגעטאַרישע האָלעפּצעס

Vegetarian Stuffed Cabbage

פֿון איוו יאַכנאָוויץ, שׂרה־רחל שעכטער

זעט ווי מיר מאַכן דאָס געשמאַקע טראַדיציאָנעלע סוכּות־מאכל מיט שוועמלעך, רײַז און קעז (אָדער צעמאָלענע ניס, אויב איר ווילט אַ פּאַרעווע ווערסיע).


מאכלים אָן אַן עלטער: טייגלעך און אינגבערלעך

Timeless Delicacies: Honey Balls and Ginger Candy

פֿון שׂרה־רחל שעכטער, איוו יאַכנאָוויץ

דער טראַדיציאָנעלער דעסערט איז אַ באַליבט מאכל ראש־השנה, ווען די ייִדן ווינטשן איינער דעם צווייטן אַ זיס, געבענטשט יאָר.


שטשאַוו און כרעמזלעך

Sorrel Soup and Matzah Meal Pancakes

פֿון איוו יאַכנאָוויץ, שׂרה־רחל שעכטער

שטשאַוו איז שוין ווידער פּאָפּולער, און ווייניק מענטשן ווייסן, אַז מע קען עס אָפֿט געפֿינען בײַ זיך אין גאָרטן!


ווײַסע בוריקעס און שפּינאַט — פֿון „ייִדיש־פֿאַרם‟

White Beets and Spinach – From Yiddish Farm

פֿון שׂרה־רחל שעכטער, איוו יאַכנאָוויץ

גאָר נישט קען זיך פֿאַרגלײַכן צום עסן שפּײַז וואָס איר האָט אַליין אָפּגעשניטן און אָפּגעקאָכט, בפֿרט ווען מע ניצט די באַליבטע ייִדישע געווירצן: קנאָבל און קריפּ!


באַקט קעזקוכן — און לערנט זיך אַ ביסל פֿראַנצייזיש!

Bake Cheesecake and Learn Some French!

אונדזער שבֿועות־קאַפּיטל וועגן טראַדיציאָנעלן און וועגאַנישן קעזקוכן קען מען איצט זען מיט פֿראַנצייזישע אונטערקעפּלעך.


מילכיקע און וועגאַנישע קעזקוכנס

Dairy and Vegan Cheesecakes

לכּבֿוד שבֿועות: לערנט זיך אויס ווי צו מאַכן אַ טראַדיציאָנעלן מזרח־אייראָפּעיִשן קעזקוכן און אויך אַ וועגאַנישן נוסח פֿון שאָקאָלאַד


פֿאַר וואָס איז מיר תּמיד קאַלט?

Why Am I Always Cold?

1. איר האָט אַ נידעריקן פּראָצענט אײַזן אין בלוט:

די רויטע בלוט־קעמערלעך אין גוף פֿאָדערן אײַזן, כּדי אַרײַנצופֿירן זויערשטאָף אינעם בלוט; און אַ נידעריקער ניוואָ פֿון אײַזן קאָן שאַטן דער בלוט־צירקולאַציע. מע פֿילט די קעלט בפֿרט אין די הענט און פֿיס ווײַל דער גוף איז קלוג: ער ברענגט דאָס בלוט צו ערשט צו די נייטיקע אָרגאַנען ווי דאָס האַרץ און דער מוח.

פֿלייש, סאַלאַט־בלעטער און בעבלעך זענען גוטע קוואַלן פֿון אײַזן, אָבער בלויז ווען מע עסט זיי מיט שפּײַזן, וואָס האָבן אַ הויכן פּראָצענט וויטאַמען C אַזוי ווי רויטער פֿעפֿער, ווײַל דער וויטאַמין C העלפֿט, אַז דער אײַזן זאָל אַבסאָרבירט ווערן.

2. איר האָט בטבֿע אַ שוואַכע בלוט־צירקולאַציע:

כאָטש אַזאַ נטיה קען מען נישט בײַטן, רעקאָמענדירן די עקספּערטן צו מאַכן פֿיזישע געניטונגען יעדן טאָג, און אפֿשר אַפֿילו פּרוּוון אַקופּונקטור.

3. איר וועגט צו ווייניק:

פֿעטס דינט ווי אַ מין איזולאַציע. אויב מע האָט ווייניק פֿעטס איבערן לײַב, איז מעגלעך, אַז מע קען נישט אײַנהאַלטן די היץ אויף אַן עפֿעקטיוון אופֿן. אויב איר ווילט אָנלייגן אַ ביסל וואָג, טוט עס אויף אַ שׂכלדיקן אופֿן, מיטן אַזוי גערופֿענעם „גוטן פֿעטס‟, ווי אַוואָקאַדאָס, סטאַשקעשמיר, מאַנדלשמיר (almond butter), פֿול־פֿעטיקן גריכישער יאָגורט און געטריקנטע פֿרוכטן, ווי טייטלען און פֿײַגן. די אַלע שפּײַזן קאָנען אײַך „אָנוואַרעמען‟. אַגבֿ, דאָס עסן פֿרישע פֿרוכטן און טרינקען זאַפֿט האָט דעם פֿאַרקערטן עפֿעקט: זיי קאָנען אײַך נאָך מער „אָפּקילן‟.

4. איר שלאָפֿט נישט גענוג:

הגם די וויסנשאַפֿטלעכע פֿאָרשונגען וועגן דער פֿראַגע, צי ס׳איז פֿאַראַן אַ פֿאַרבינדונג צווישן דעם שלאָפֿן און דעם פֿילן זיך קאַלט האָבן ביז איצט געהאַט געמישטע רעזולטאַטן, איז יאָ באַקאַנט, אַז דאָס נישט אויסשלאָפֿן זיך יעדן טאָג קאָן ווירקן אויף אַ מענטשנס מעטאַבאָליזם און דעריבער וועט אים קאַלט ווערן. בײַ נאַכט, בעת מע שלאָפֿט, בײַט זיך נאַטירלעך די טעמפּעראַטור כּסדר, און דער גוף געוויינט זיך צו צו דעם. ווען איר לייגט זיך שלאָפֿן זייער שפּעט, מאַכט דער גוף זיך נישט־וויסנדיק, און זײַן טעמפּעראַטור הייבט אָן שטײַגן און פֿאַלן, פּונקט אַזוי ווי איר וואָלט שוין געשלאָפֿן.

5. איר זענט דעהידרירט:

ווען מע טרינקט נישט גענוג וואַסער, קאָן דער גוף נישט צעפֿירן דאָס בלוט אויף אַן עפֿעקטיוון אופֿן. דאָס וואַסער האָט אַ מעלה: עס האַלט אײַן די היץ. ווען איר טרינקט נישט גענוג, בלײַבט נישט גענוג וואַסער אין גוף צו סטאַביליזירן די טעמפּעראַטור.

6. ס׳קאָן זײַן אַ סימן פֿון קאָמפּליקאַציעס מיט דיאַבעט:

פּאַציענטן וואָס לײַדן פֿון צוקערקרענק קאָנען אַנטוויקלען פּעריפֿערישע נעווראָפּאַטיע, וואָס שטערט די נערוון וועלכע קאָנטראָלירן אַלע חושים. ווי אַ רעזולטאַט קאָן דער פּאַציענט ווערן מער שפּירעוודיק אויף דער קעלט, ווייטיק אָדער היץ, אָן שום סיבה. דעם מענטשן איז נישט פֿיזיש קעלטער אָדער וואַרעמער; ס׳איז פּשוט אַ טעותדיקער סיגנאַל, וואָס די פֿיס אָדער הענט שיקן דעם מוח.

7. איר זענט אַ פֿרוי:

כאָטש די נאַרמאַלע טעמפּעראַטור בײַ אַ פֿרוי איז בערך 0.4 גראַד וואַרעמער ווי בײַ אַ מאַן, זענען די הענט בײַ איר געוויינטלעך כּמעט 3 גראַד קעלטער, האָט אַנטקעדט אַ גרופּע פֿאָרשער בײַם „יוטאַ־אוניווערסיטעט‟. ס׳איז נישט קיין גרויסער אונטערשייד, אָבער דאָס קאָן זײַן די סיבה פֿאַר וואָס פֿרויען פֿילן זיך אָפֿטער קעלטער ווי מענער. אַגבֿ, אַפֿילו די פּאָפּ־זינגערין מאַדאָנאַ, וואָס זינגט אַזוי „הייס־בלוטיק‟, האָט אַ מאָל דערציילט, אַז זי און איר מאַן קריגן זיך כּסדר, צי מע זאָל בײַטן די טעמפּעראַטור אינעם שטוב־טערמאָסטאַט, ווײַל אים איז תּמיד געווען צו וואַרעם, און איר — צו קאַלט.


קאָנען פֿיש־אייל פּילן העלפֿן קעגן דעפּרעסיע?

Can Fish Oil Supplements Help Fight Depression?

אַ באַריכט פּובליקירט די וואָך אינעם „אַמעריקאַנער זשורנאַל פֿון פּסיכיאַטריע‟, האָט איבערגעגעבן, אַז „אָמעגאַ־3‟ פֿיש־אייל פּילן קאָנען ממשותדיק פֿאַרשטאַרקן די עפֿעקטיווקייט פֿון אַנטי־דעפּרעסיע מעדיקאַמענטן.

„די מענטשן אין אונדזער שטודיע, וואָס האָבן אײַנגענומען אָמעגאַ־3 פֿיש־אייל, אין איינעם מיט אַנטי־דעפּרעסיע מיטלען, האָבן געהאַט ממשותדיק בעסערע רעזולטאַטן, איידער די מענטשן, וואָס האָבן אײַנגענומען דעם מעדיקאַצענט מיט אַ פּלאַצעבאָ,‟ האָט דערקלערט דזשעראָם סאַריס, דער הויפּט פֿון דער „אַרקאַדיאַ פֿאָרש־אינסטיטוט פֿון פּסיכישן געזונט‟ אין מעלבורן, אויסטראַליע, און דער מחבר פֿון דער שטודיע.

„דאָס איז זייער אַ גוטע בשׂורה, ווײַל עס ווײַזט אונדז אַ געזונטן אופֿן ווי אַזוי מע קען בעסער באַהאַנדלען דעפּרעסיע, וואָס יעדער איינער קאָן ניצן,‟ האָט סאַריס געזאָגט. „אַ סך שטודיעס האָבן שוין באַוויזן, אַז אָמעגאַ־3 איז גוט פֿאַרן געזונט פֿונעם מוח בכלל, און איז אויך אַ פֿעיִקער מיטל צו פֿאַרבעסערן אַ מענטשנס שטימונג. אָבער דאָס איז דאָס ערשטע מאָל, וואָס מע האָט אַנאַליזירט אָמעגאַ־3 אין צוזאַמענהאַנג מיט אַנטי־דעפּרעסיע מעדיקאַמענטן.‟

די מחברים פֿון דער שטודיע האָבן אָבער באַטאָנט, אַז פּאַציענטן דאַרפֿן, צו ערשט, רעדן מיט זייער דאָקטער, איידער זיי הייבן אײַננעמען פּילן, אַפֿילו אויב די פּילן זענען בלויז נערונג־דערגאַנצונג (dietary supplements).

ד״ר וויקטאָר פֿאָרנאַרי, אַן עקספּערט אין די פֿאַראייניקטע שטאַטן, האַלט, אַז די־אָ אַנטדעקונג קאָן ווערן זייער ניצלעך פֿאַר פּאַציענטן. „דער פֿיש־אייל מיטל וועט אפֿשר פֿאַרבעסערן דעם גײַסטיקן געזונט־מצבֿ בײַ מענטשן, וואָס האָבן ביז איצט נישט גוט רעאַגירט אויף די אַנטי־דעפּרעסיע מיטלען אַליין,‟ האָט ער געזאָגט.


ווען דאָס „פּאַסאַזשירעלע‟ האַלט אין איין וויינען

When Your Little Passenger Keeps Crying

די פֿון אונדז וואָס זענען אַמאָל געפֿאָרן מיט אַ פּיצל קינד אין אַן עראָפּלאַן ווייסן, אַז דאָס קאָן זײַן אַן אָפּקומעניש, בפֿרט אויב עס הייבט זיך אָן צו וואַרפֿן, וויינען און שרײַען.

וויפֿל איר זאָלט עס נישט פּרוּוון באַרויִקן אָדער סטראַשען, העלפֿט עס ווי אַ טויטן באַנקעס. דערווײַל באַוואַרפֿן אײַך די אַנדערע פּאַסאַזשירן מיט אומצופֿרידענע בליקן, און ס׳איז פֿאַרשטענדלעך: זיי מוזן אויך אויסשטיין די געוואַלדעס, ווײַל ס׳איז נישטאָ וווּהין צו אַנטלויפֿן.

אין אַן אינטערעסאַנטן אַרטיקל לעצטנס אין דער „ניו־יאָרק טײַמס‟, אַנאַליזירט ד״ר פּערי קלאַס — אַ קינדער־דאָקטערין און אַליין אַ מאַמע — די פֿאַרשפּרייטע פּראָבלעם. זי פֿאַרגלײַכט אַ וויינענדיק קינד, מיט אַ דערוואַקסענעם פּאַסאַזשיר, וואָס ווערט דענערווירט נאָך דעם ווי דער מענטש, וואָס זיצט פֿאַר אים לענט זײַן בענקל צוריק, שיִער נישט אין זײַן פּנים אַרײַן. אַ דערוואַקסענער קען אויסדריקן זײַן פֿרוסטרירונג מיט ווערטער; אַן עופֿעלע קען נישט, וויינט עס. ס׳קאָנען זײַן פֿאַרשידענע סיבות דערפֿאַר: ס׳טוען אים וויי די אויערן; ס׳גלוסט זיך אים אַרומצוקריכן, אָבער מע לאָזט נישט; די לופֿט האָט עפּעס אַ מאָדנעם ריח; דאָס בײַכעלע טוט וויי, אָדער דער טאָג איז געווען אַ לאַנגער און ס׳איז פּשוט אויסגעמוטשעט.

Read more


חתונה־געהאַטע ראַק־פּאַציענטן האָבן אַ בעסערן פּראָגנאָז

Married Cancer Patients Have a Survival Advantage

אַ קידושין־רינגל קאָן דינען ווי אַ גוטער מיטל קעגן ראַק, ווײַזט אָן אַ נײַע שטודיע.

די פֿאָרשער האָבן אַנטדעקט, אַז בײַ מאַנסבילן, וואָס לײַדן פֿון ראַק און וווינען אַליין, איז די שטאַרביקייט 27% העכער ווי בײַ חתונה־געהאַטע מענער. בײַ פֿרויען־פּאַציענטן, וואָס וווינען אַליין, איז די שטאַרביקייט 19% העכער ווי בײַ חתונה־געהאַטע פֿרויען.

די פֿאָרשער האָבן אויך באַמערקט, אַז די מעלות פֿון האָבן אַ זיווג זענען נישט פֿאַרבונדן מיט פֿינאַנציעלע סיבות, נאָר גיכער מיט דער עמאָציאָנעלער און פּראַקטישער שטיצע וואָס די קראַנקע באַקומען פֿון זייער פֿרוי אָדער מאַן, האָט באַמערקט די מחברטע פֿון דער שטודיע, ד״ר סקאַרלעט לין גאָמעז, אַ וויסנשאַפֿטלערין בײַם „קאַליפֿאָרניער ראַק־פֿאַרהיטונג אינסטיטוט‟.

„מיר האָבן גענומען אין באַטראַכט די געזונט־פֿאַרזיכערונג פֿון אַלע פּאַציענטן און שטודירט סײַ די חתונה־געהאַטע, סײַ די נישט־חתונה־געהאַטע אין דער זעלבער פֿאַרמעגלעכער געגנט, און אויך דאָרט האָבן די חתונה־געהאַטע פּאַציענטן געהאַט אַ בעסערן פּראָגנאָז,‟ האָט ד״ר גאָמעז באַטאָנט.

דאָס מיינט, אַוודאי, נישט, אַז דאָס האָבן אַ זיווג וועט פֿאַרהיטן קעגן שטאַרבן פֿון ראַק; בלויז אַז ס׳איז פֿאַראַן אַ געוויסע פֿאַרבינדונג.

במשך פֿון די פֿאַרגאַנגענע 10־15 יאָר האָבן אַנדערע שטודיעס אויך באַוויזן די מעלות פֿון האָבן אַ לעבנס־באַגלייטער, ווען מע לײַדט פֿון אַ ראַק. אַלע האָבן געהאַלטן, אַז דער בעסערער פּראָגנאָז איז אַ רעזולטאַט פֿון דער ליבשאַפֿט און שטיצע, וואָס מע באַקומט פֿונעם מאַן אָדער ווײַב. ד״ר גאָמעז האָט אָבער געוואָלט אויסגעפֿינען, צי געלט שפּילט אפֿשר אויך אַ ראָלע אינעם בעסערן פּראָגנאָז פֿון חתונה־געהאַטע פּאָרפֿעלקער (אַ בשותּפֿותדיקע הכנסה, אָדער בעסערע געזונט־פֿאַזיכערונג).

די פֿאָרשער האָבן אַנאַליזירט די געזונט־געשיכטע פֿון כּמעט 800,000 דערוואַקסענע אין קאַליפֿאָרניע, וואָס האָבן באַקומען אַ דיאַגנאָז פֿון אַן אַוואַנסירטן ראַק צווישן די יאָרן 2000 און 2009, און מע האָט די פּאַציענטן נאָכגעפֿאָלגט ביזן יאָר 2012.

די שטודיע, וואָס איז פּובליקירט געוואָרן דעם 11טן אַפּריל אינעם אַקאַדעמישן זשורנאַל Cancer, האָט אַנטפּלעקט, אַז פֿינאַנציעלע רעסורסן האָבן נישט געשפּילט קיין גרויסע ראָלע אין דעם, צי דער פּאַציענט וועט איבערלעבן דעם ראַק, צי נישט, האָט גאָמעז דערקלערט.

פֿאַרקערט, ווי עס זעט אויס, איז דער גרעסטער „בענעפֿיט‟ טאַקע די פּראַקטישע און עמאָציאָנעלע שטיצע פֿונעם מאַן אָדער פֿרוי ווי, למשל, דאָס מיטפֿאָרן מיט זיי צו די באַשטעלונגען בײַם דאָקטער; דאָס געבן זיי געזונטע מאָלצײַטן, און דאָס פֿאַרזיכערן, אַז זיי נעמען אײַן זייערע מעדיקאַנענטן.

די חתונה־געהאַטע פּאָרפֿעלקער האָבן אויך גענאָסן פֿון דער עמאָציאָנעלער שטיצע, וואָס קאָן אויסשפּאַנען דעם פּאַציענט און דערבײַ פֿאַרבעסערן זײַן מצבֿ, האָט גאָמעז געזאָגט.

„ס׳איז זייער גוט, ווען מע האָט עמעצן בײַ דײַן זײַט, וואָס הערט זיך צו צו דיר, און גיט דיר עצות בעת דער ראַק־באַהאַנדלונג, ווײַל דאָס לײַדן פֿון ראַק קען אַרויסרופֿן אַ סך שרעק,‟ האָט גאָמעז געזאָגט. „נישט־חתונה געהאַטע מענטשן האָבן מסתּמא קיינעם נישט, וואָס איז כּסדר בײַ דער זײַט,‟ האָט באַמערקט ד״ר גרעגאָרי מאַסטערס, אַן אָנקאָלאָג בײַם „בעלען גרייאַם ראַק־צענטער‟ אין ניואַרק, דעלאַווער. „דערפֿאַר איז זייער וויכטיק, אַז זיי זאָלן זיך ווענדן צו קרובֿים און פֿרײַנד נאָך הילף און שטיצע, ווען זיי לײַדן פֿון ראַק.‟


קען מען אָפּוואַשן דעם פּעסטיציד פֿון פֿרוכטן?

Can You Wash the Pesticides Off Your Fruit?

ווען מע שווענקט אָפּ פֿרוכטן און גרינסן אונטער פֿליסנדיק וואַסער פֿונעם קראַן, העלפֿט עס צו באַזײַטיקן די שפּורן פֿון פּעסטיצידן, אָבער נישט אויף 100%, זאָגט דייוו סטאָון, דער דירעקטאָר פֿונעם „לאַנדישן צענטער פֿון פּעסטיציד־אינפֿאָרמאַציע‟. הגם דאָס אָפּוואַשן פֿרוכטן און גרינסן קען טאַקע רעדוצירן דעם איבערבלײַב פֿון די אָנגעשפּריצטע כעמישע שטאָפֿן אויפֿן שאָלעכץ, קען עס פֿאָרט נישט פּטור ווערן פֿון יענע פּעסטיציד־שפּורן, וואָס זענען אײַנגעזאַפּט געוואָרן דורך די וואָרצלען און זענען שוין טיף אַרײַנגעדרונגען אינעם פֿרוכט אָדער גרינס אַליין.

דאָס באַשפּריצן פֿרוכטן און גרינסן אין די פֿעלדער מיט פּעסטיצידן, כּדי אויסצוהרגענען אָדער אַוועקצוטרײַבן די אינסעקטן, איז שוין פֿון לאַנג קריטיקירט געוואָרן פֿאַר דער מעגלעכער סכּנה פֿאַר די מענטשן, וואָס עסן די פּראָדוקטן — בפֿרט די שוואַכסטע מענטשן: קינדער, חולים און עלטערע לײַט.

אמת, מע קען קויפֿן ספּעציעלע קאָמערציעלע פֿליסיקייטן, וואָס זאָגן צו צו באַזײַטיקן די געפֿערלעכע כעמיקאַלן (vegetable wash, בלע״ז) אָבער ס׳איז מסתּמא נישט כּדאַי. לויט אַ שטודיע פֿון 2000, דורכגעפֿירט פֿון אַן אַגריקולטורעלן רעגירונג־פּראָיעקט אינעם שטאַט קאָנעטיקאָט, האָט דאָס אָפּשווענקען שאַלאַטן־בלעטער, טרוסקאַווקעס און פּאָמידאָרן איין מינוט לאַנג אונטער פֿליסנדיק וואַסער פֿון קראַן פּונקט אַזוי גוט באַזײַטיקט די פּעסטיציד־שפּורן ווי די געקויפֿטע אַנטי־פּעסטיציד פֿליסיקייטן.

„ניצנדיק די אַנטי־פּעסטיציד פֿליסיקייטן, קען אַפֿילו שאַטן מער ווי סע העלפֿט — האָט ד״ר סטאָון געזאָגט — ווײַל די פֿליסיקייט פֿאַרמאָגט אַליין געוויסע כעמישע שטאָפֿן, וואָס קענען שטעקן בלײַבן אינעם שאָלעכץ פֿונעם פֿרוכט.‟

איין זאַך, וואָס העלפֿט יאָ, איז גוט צו רײַבן דאָס שאָלעכץ מיט אַ גרינסן־בערשטל. דער בעסטער אופֿן דאָס צו טאָן איז בעת דער פֿרוכט אָדער גרינס ליגט אין אַ זיפּ, און עס פֿליסט אויף איר כּסדר דאָס וואַסער פֿון קראַן. דער כּוח פֿונעם לויפֿעדיק וואַסער טרײַבט אַוועק די שפּורן, אַ סך בעסער ווי אויב מע לייגט די פּראָדוקטן פּשוט אַרײַן אין אַ שיסל וואַסער. ווען מע שיילט אָפּ די פֿרוכטן און גרינסן, איז נאָך בעסער, זאָגט ד״ר סטאָון.

לויטן פֿעדעראַלן אַגריקולטור־דעפּאַרטאַמענט, האָבן טרוסקאַפֿקעס, נעקטאַרינען און אַמעריקאַנער־קולטיווירטע עפּל דעם העכסטן פּראָצענט פּעסטיציד־שפּורן. אויב איר האָט בדעה זיי צו קויפֿן, קלײַבט גיכער אויס די אָרגאַניש־געהאָדעוועטע.


יצחק פּערלמאַנס פּסחדיקע קאַרטאָפֿל־לאַטקעס

Itzhak Perlman's Passover Potato Latkes

פֿון שׂרה־רחל שעכטער, איוו יאַכנאָוויץ

יצחק פּערלמאַנס פּסחדיקע קאַרטאָפֿל־לאַטקעס.


מאכלים אָן אַן עלטער: יצחק פּערלמאַנס קאַרטאָפֿל־סאַלאַט מיט שמאַלץ

Timeless Delicacies: Itzhak Perlman's Potato Salad With Schmaltz

דער וועלט־באַרימטער פֿידל־שפּילער דערקלערט דעם רעצעפּט אויף ייִדיש, און דער „פֿאָרווערטס‟ ווײַזט אײַך ווי מע גרייט אים צו.


סודות פֿון גליקלעכע פּאָרפֿעלקער

Secrets of Happily Married Couples

אויב איר מיינט, אַז דאָס בעסטע פּאָרל קריגט זיך קיין מאָל נישט, לייענט ווײַטער! אָט זענען 7 איבערראַשנדיקע סודות פֿון אַ געזונטן ראָמאַנטישן צוזאַמענלעבן:

1. זיי גייען שלאָפֿן אין דער זעלבער צײַט

פֿרויען, וואָס זענען צופֿרידן מיט זייער זיווג־לעבן, לייגן זיך שלאָפֿן, 90% פֿון דער צײַט, בערך אין דער זעלבער צײַט ווי זייערע מענער, לויט אַ שטודיע לעצטנס בײַם פּיטסבורגער אוניווערסיטעט. במשך פֿון 10 טעג האָבן די פֿאָרשער אָבסערווירט די שלאָף־געוווינשאַפֿטן און דעם ניוואָ פֿון צופֿרידנקייט בײַ 46 חתונה־געהאַטע פּאָרפֿעלקער.

אויב איר ווילט פֿאַרבעסערן די שאַנסן, אַז אײַער זיווג זאָל זײַן צופֿרידן, לייגט זיך טאַקע שלאָפֿן אין בערך דער זעלבער צײַט. אויב דאָס איז נישט מעגלעך, געפֿינט אַנדערע מאָמענטן אינעם טאָג זיך צו פֿאַרבינדן, גיט איבער די פּסיכאָלאָגין און שלאָף־פֿאָרשערין, העטער גינס. „יעדער איינער האָט אַ באַדערפֿעניש פֿאַר נאָענטשאַפֿט און זיכערקייט,‟ האָט זי געזאָגט.

2. זיי דאגהן נישט, אויב זיי גייען שלאָפֿן אין כּעס

אַפֿילו די גליקלעכסטע פּאָרפֿעלקער צעקריגן זיך פֿון צײַט צו צײַט, אָבער אין פֿאַרגלײַך מיט אומגליקלעכע פּאָרפֿעלקער, פֿאַרלירן זיי נישט קיין שלאָף איבער דעם און ווערן גלײַך אַנטשלאָפֿן, זאָגט שאַנטי פֿעלדהאַן, אַ סאָציאַלע פֿאָרשערין און די מחברטע פֿונעם בוך, The Surprising Secrets of Highly Happy Marriages. דער אמת איז, אַז אויב אַ פּאָרפֿאָלק פּרוּווט צו איגנאָרירן אָדער פֿאַרגעסן דאָס קריגערײַ, וועלן זיי אפֿשר שפּעטער חרטה האָבן. בעסער איז צו וואַרטן ביזן צווייטן טאָג, נאָך דעם ווי מע האָט זיך אויסגעשלאָפֿן און מ׳איז שוין רויִקער, און דעמאָלט אַרומרעדן דעם ענין, כּדי יעדער צד זאָל הערן דעם צווייטנס קוקווינקל.

צווישן די 1,000 פּאָרפֿעלקער וואָס שאַנטי פֿעלדהאַן האָט אינטערוויויִרט, זענען די גליקלעכסטע פּאָרפֿעלקער געווען אַ סך מער גענייגט צו זײַן אָפֿנהאַרציק מיט זייערע געפֿילן, ווי יענע פּאָרפֿעלקער וואָס האָבן דעם צווייטן אינדערפֿרי געמאַכט אַן אָנשטעל, אַז „ס׳איז גאָרנישט געשען‟.

3. זיי האָבן זייערע אייגענע גוטע פֿרײַנד

חתונה־געהאַטע מענער און פֿרויען, וואָס פֿאַרברענגען פֿון צײַט צו צײַט מיט זייערע באַזונדערע פֿרײַנד פֿונעם זעלבן מין, זענען געוויינטלעך גליקלעכער ווי די וואָס פֿאָקוסירן אַלע כּוחות אויף זייער ראָמאַנטישן פּאַרטנער, שרײַבט פּעפּער שוואַרץ, וועלכע האָט אויך שטודירט די באַציִונגען פֿון גליקלעכע פּאָרפֿעלקער. „ווען סײַ דער מאַן, סײַ זײַן פֿרוי, האָבן געלעגנהייטן צו שמועסן און פֿאַרברענגען מיט זייערע אייגענע פֿרײַנד, פֿילן זיי זיך נישט אַזוי איזאָלירט אָדער אָפּהענגיק איינער פֿונעם אַנדערן,‟ האָט זי געזאָגט.

4. אַ מאָל איז בעסער נישט צו זאָגן דעם גאַנצן אמת

ס׳איז וויכטיק צו זײַן אָפֿנהאַרציק מיטן מאַן אָדער מיט דער פֿרוי, אָבער זײַט זיכער, אַז אויב איר גיט אַן עצה (מיט אַנדערע ווערטער — קריטיק), אַז איר טוט עס אויף אַן איידעלן אופֿן. פֿעלדהאַנס פֿאָרש־אַרבעט ווײַזט, אַז די גליקלעכסטע פּאָרלעך נעמען אין באַטראַכט די געפֿילן פֿון זייער זיווג, ווען זיי דריקן אויס אַ מיינונג, וואָס איז נישט אײַנגענעם צו הערן. „די גליקלעכסטע פּאָרפֿעלקער זענען די וואָס האָבן גערעדט פּונקט אַזוי שטיל און רויִק פּריוואַטערהייט ווי מיט אַ פֿרײַנד בפֿרהסיא,‟ האָט פֿעלדהאַן געזאָגט.

5. זיי האַלטן נישט תּמיד די קינדער אויפֿן ערשטן אָרט

אַוודאי פֿאָדערן אײַערע קינדער אײַער אויפֿמערק, אָבער אויב איר פֿאָקוסירט אַלע כּוחות אויף זיי, לאָזט עס ווייניק צײַט זיך אָפּצוגעבן מיטן פּאַרטנער, זאָגט אירינאַ פֿירשטיין, אַ ניו־יאָרקער פּסיכאָטעראַפּעווטין פֿאַר פּאָרלעך. „נאָך דעם ווי איר לייגט די קינדער שלאָפֿן, פֿאַרברענגט די צײַט צוזאַמען. מיט אַנדערע ווערטער — רעדט נישט אויפֿן טעלעפֿאָן; קוקט נישט קיין טעלעוויזיע, און לעשט אויס דעם קאָמפּיוטער. אויב איר ווילט יאָ קוקן אויף אַ באַליבטער טעלעוויזיע־פּראָגראַם, טוליעט זיך צו אויף דער סאָפֿע בעת איר קוקט, און נאָך דעם ווי די פּראָגראַם ענדיקט זיך — כאַפּט אַ שמועס וועגן דעם.

6. זיי שעמען זיך נישט מיט אַרויסווײַזן ליבע אין דער עפֿנטלעכקייט

גליקלעכע פּאָרפֿעלקער זענען מער גענייגט זיך אַרומצונעמען און זיך האַלטן בײַ דער האַנט בפֿרהסיא ווי די אומגליקלעכע, זאָגט שוואַרץ. ערשטנס, ווען מע גייט האַנט אין האַנט, איז שווערער זיך צו קריגן, און אַחוץ דעם — שוואַכט עס אָפּ די שפּאַנונג. „דאָס האַלטן זיך בײַ דער האַנט דינט ווי אַן עמאָציאָנעלע דערמאָנונג, אַז איר זענט אַ פּאָרפֿאָלק און בעצם — אַ מאַנשאַפֿט,‟ האָט שוואַרץ געזאָגט.

7. זיי מאַכן פּשרות

אין אַ באַציִונג דאַרפֿן ביידע פּרוּוון צופֿרידנשטעלן דעם צווייטן; זײַן בייגעוודיק בעת אַ חילוקי־דעות, אַפֿילו ווען איר זענט זיכער, אַז איר זענט גערעכט! דאָס מיינט נישט, אַז איר זאָלט אין גאַנצן נאָכגעבן אײַער זיווג, אָדער זיך מקריבֿ זײַן. אַ פּשרה מיינט, אַז אַ מאָל וועט מען טאָן זאַכן ווי דער מאַן וויל, און אַנדערע מאָל — ווי די פֿרוי וויל.


7 מיטלען אויפֿצושטיין פֿרי

7 Ways to Wake Up Early

אַ סך פֿון אונדז חלומען צו קריגן אַ שטעלע, וווּ מע קען באַשטימען די אייגענע אַרבעט־שעהען; בדרך־כּלל, איז דאָס נישט מעגלעך, ווײַל ס׳רובֿ פֿירמעס, שולן און רעגירונג־ביוראָען האַלטן זיך עד־היום בײַ די אָנגענומענע שעהען, פֿון 9 אין דער פֿרי ביז 5 נאָך מיטאָג.

דאָס איז, אַוודאי, אַ מעלה פֿאַר די מענטשן, וואָס וועקן זיך נאַטירלעך אויף זייער פֿרי, אָבער אויב איר זענט פֿון יענע, וואָס קאָנען זיך קוים אַרויסשלעפּן פֿון בעט, איז כּדאַי איר זאָלט זיך באַמיִען צו ווערן אַ „פֿרימאָרגנדיקער‟. טאָמער זאָרגט איר זיך, אַז דאָס איז אוממעגלעך, ווײַזן די שטודיעס פּונקט פֿאַרקערט. פֿאָרשונגען פֿון אידענטישע צווילינגען האָבן אַנטדעקט, אַז בלויז 50% פֿון דער טענדענץ זיך אויפֿצוּוועקן פֿרי ווערט גענעטיש באַשטימט; הייסט עס, אַז די אַנדערע 50% איז יאָ אונטער אײַער קאָנטראָל!

אָט זענען 7 אופֿנים ווי אַזוי איר קענט זיך פֿאַרוואַנדלען פֿון אַ „סאָווע‟ צו אַ „טרילערל‟:

Read more


שטודיע: שווערע פּאַציענטן ווערן ערגער באַהאַנדלט

Study: Difficult Patients Get Worse Care

אויב אַ פּאַציענט פֿירט זיך אויף נישט־העפֿלעך בעת אַ וויזיט בײַם דאָקטער, שטערט עס זײַן מעדיצינישע באַהאַנדלונג?

אַ גרופּע האָלענדישע פֿאָרשער האָבן לעצטנס געשטעלט די פֿראַגע אין צוויי באַזונדערע שטודיעס, און דער ענטפֿער איז קלאָר: אויב אַ פּאַציענט פֿירט זיך אויף אויף אַן אַגרעסיוון אופֿן, ווערט ער אָפֿט מאָל ערגער באַהאַנדלט ווי נישט־אַגרעסיווע פּאַציענטן.

די אויספֿירן דאַרף מען נאָך ווײַטער פֿאָרשן, ווײַל אין די שטודיעס האָבן די פֿאָרשער אויסגעפּרוּווט דאָקטוירים אין פֿיקטיווע סקיצעס, און נישט מיט אמתע פּאַציענטן. פֿון דעסטוועגן, האָט מען געזען, אַז די פּאַציענטן, וואָס מאַכן אַ סקאַנדאַל צעטומלען די דאָקטוירים און ווי אַ פּועל־יוצא, שטערט עס די דאָקטוירים צו טאָן זייער אַרבעט.

„די פּאַציענטן, וואָס ווײַזן אַרויס אומדרך־ארץ אָדער אַגרעסיווקייט קאָנען גורם זײַן, אַז די דאָקטוירים זאָלן שטעלן אַ נישט־ריכטיקן דיאַגנאָז,‟ האָט באַמערקט ד״ר סילוויאַ מאַמעדע, אַ פּראָפֿעסאָר אינעם „עראַזמוס מעדיצינישן צענטער‟ אין האָלאַנד און אַ מחברטע פֿון ביידע שטודיעס.

בערך 15% פּאַציענטן, וואָס קומען אַרײַן אין אַ דאָקטערס קאַבינעט ,זענען אַגרעסיוו, אומדרך־ארצדיק אָדער דריקן אויס חשד וועגן די כּוונות פֿונעם פּערסאָנאַל, האָט מאַמעדע געזאָגט. „פֿאַרשטייט זיך, רופֿן אַזוינע אויפֿפֿירן אַרויס בײַ די דאָקטוירים אַן עמאָציאָנעלע רעאַקציע.‟

די פֿאָרשער האָבן געקאָנט אָבסערווירן אמתע וויזיטן צום דאָקטער צו געפֿינען אַן ענטפֿער, אָבער מאַמעדע האָט דערקלערט, אַז אַזאַ צוגאַנג וואָלט געווען „כּמעט אוממעגלעך‟ צו אַנאַליזירן, ווײַל יעדער פֿאַל איז אַנדערש. דערפֿאַר האָבן די פֿאָרשער געשאַפֿן סקיצעס, וווּ עס קומען צום דאָקטער סײַ „נייטראַלע‟, סײַ אַגרעסיווע פּאַציענטן (זיי דריקן אויס, למשל, אומצופֿרידנקייט וועגן די פּראָצעדורן, אָדער זיי איגנאָרירן דעם דאָקטערס אינסטרוקציעס, אאַז״וו). דערנאָך האָט מען געבעטן דעם דאָקטער צו מאַכן אַ דיאַגנאָז.

אין איינער פֿון די צוויי שטודיעס, וווּ מע האָט אָבסערווירט 63 משפּחה־דאָקטוירים פֿון ראָטערדאַם, האָלאַנד, „האָבן די דאָקטוירים געמאַכט 42% מער טעותן בײַ די אַגרעסיווע פּאַציענטן ווי בײַ די נישט־אַגרעסיווע, ווען דער מעדיצינישער ענין איז געווען אַ קאָמפּליצירטער, און 6% מער טעותן, ווען דער ענין איז געווען אַ גרינגער,‟ האָט מאַמעדע געזאָגט. די דאָקטוירים האָבן, אַ פּנים, געגעבן אַ מער פּינקטלעכן דיאַגנאָז, ווען זיי האָבן געהאַט מער צײַט צו טראַכטן וועגן דעם.

די צווייטע שטודיע, וואָס האָט דורכגעפֿירט דעם עקספּערימענט מיט 74 מעדיצינישע רעזידענטן, האָט באַמערקט די זעלבע זאַך. ווען דער ענין איז געווען קאָמפּליצירט, „האָבן די דאָקטוירים געמאַכט 20% מער טעותן מיטן דיאַגנאָז ווי בײַ די נייטראַלע פּאַציענטן,‟ האָט מאַמעדע געזאָגט.

מאַמעדע איז געקומען צום אויספֿיר, אַז די „שווערע‟ פּאַציענטן האָבן געשטערט די קאָנצענטראַציע פֿון די דאָקטוירים דורך זייער אויפֿפֿיר, און דערבײַ גורם געווען אַ נישט־פּינקטלעכן דיאַגנאָז.

וואָס קען מען טאָן וועגן דעם? מאַמעדע לייגט פֿאָר, אַז מע זאָל טרענירן די דאָקטוירים ווי זיך אַן עצה צו געבן מיט די „שווערע פּאַסאַזשירן‟ אויף אַ מער עפֿעקטיוון אופֿן. „אַן אַגרעסיוון פּאַציענט קען מען באַרויִקן, און אַ פּאַציענט, וואָס ווײַזט אַרויס אַן אומצוטרוי צום דאָקטער קען מען איבערשיקן צו אַ צווייטן דאָקטער,‟ האָט זי פֿאָרגעלייגט.

די פּאַציענטן דאַרף מען אויך עצהן אויסצודריקן זייערע געפֿילן אויף אַ העפֿלעכן אופֿן. למשל, אויב זיי זאָרגן זיך וועגן זייערע סימפּטאָמען, זאָלן זיי — אַנשטאָט אַן אַגרעסיווער רעאַקציע צום דאָקטער — זאָגן: „איך שרעק זיך אַ ביסל וועגן מײַן מצבֿ; בין איך געקומען אַהער, מיט דער האָפֿענונג, אַז איר קענט מיר העלפֿן.‟


היימישע רפֿואות פֿאַר אַ מאָגן־קראַנקייט

Home Remedies For an Upset Stomach

ווען דער מאָגן ברענגט אײַך צרות — עס מיגלט אײַך; אָדער איר לײַדט פֿון אַ לויזן מאָגן, אָדער אַ האַרטן — איז בעסער אויסצומײַדן די קאָמערציעלע מעדיקאַמענטן, און זיך גיכער היילן מיט פּשוטע, נאַטירלעכע מיטלען. אָט זענען 9 פֿון זיי:

1. מערן און פֿעפֿערמינץ

מערן און פֿעפֿערמינץ

אויב עס מיגלט אײַך, בפֿרט בעת אַ ווינטערדיקער גריפּע, זידט אויף 4 טעפּלעך וואַסער מיט 4 צעשניטענע מערן און איין טיי־זעקעלע פֿעפֿערמינץ. פֿאַרקלענערט דאָס פֿײַער און קאָכט עס 15 מינוט, ביז די מערן ווערן ווייך. וואַרפֿט אַרויס דאָס טיי־זעקעלע, און צעמאָלט די מערן מיטן וואַסער אין אַ שפּײַזמאַשין, ביז עס איז אין גאַנצן צעמאָלן. אויב איר גיט צו אַ ביסל צעמאָלענעם אינגבער, וועט עס נאָך מער העלפֿן באַרויִקן דעם מאָגן.

2. רײַז־טיי

אויב איר לײַדט פֿון אַ לויזן מאָגן, מאַכט אַ „טיי‟ פֿון רײַז. זידט אויף 1/2 טעפּל רײַז אין 6 טעפּלעך וואַסער און קאָכט עס בערך 15 מינוט. ניצנדיק אַ דורכשלאַק, לאָזט דאָס וואַסער אָפּרינען אין אַ קופֿל, און באַטעמט דאָס רײַז־וואַסער מיט אַ ביסל האָניק אָדער צוקער. טרינקט עס וואַרעמערהייט.

3. „צוגעברענט‟ ברויט העלפֿט נאָך מער ווי „צוגעברוינט‟ ברויט

יעדער ווייסט, אַז צוגעברוינט ברויט (טאָסט) איז גוט צום מאָגן, אָבער געוויסע עקספּערטן זאָגן, אַז פֿאַרברענטס איז נאָך בעסער, ווײַל עס זאַפּט אײַן די סמיקע עלעמענטן, וואָס מאַכן אײַך קראַנק. באַשמירט עס מיט אַ ביסל אײַנגעמאַכטס, וועט עס זײַן מער אַפּעטיטלעך.

4. עפּל־קוואַס־עסיק העלפֿט קעגן פֿאַרדייונג־פּראָבלעמען

באַקאַנט ווי אַן אַלטע רפֿואה קעגן שלוקערצן און אַ האַלדז־ווייטיק, איז עפּל־קוואַס־עסיק אויך אַ גוטער מיטל צו „באַרויִקן‟ אַ צעהײַטערטן מאָגן. מישט אַרײַן 1 לעפֿל עפּל־קוואַס־עסיק און 1 לעפֿל האָניק אין 1 טעפּל וואַרעם וואַסער, און טרינקט עס אויס, וועט איר באַלד זען, ווי דער גאַז וועט איבערגיין.

5. אַ מיטל קעגן אַ האַרטן מאָגן

אויב איר לײַדט פֿון אַ האַרטן מאָגן, איז גוט צו עסן שפּײַזן, וואָס האָבן אַ הויכן פּראָצענט פֿיברע: קאַרשן, ראָזשינקעס, אַפּריקאָסן און געטריקנטע פֿלוימען. טרינקט אויך אַ סך וואַסער.

6. נאָטירלעכער יאָגורט איז זייער עפֿעקטיוו

געוויינטלעך, הייסן די דאָקטוירים נישט עסן מילכיקע שפּײַזן, אַז מע לײַדט פֿונעם מאָגן, אָבער יאָגורט איז אַן אויסנאַם, ווײַל די לעבעדיקע באַקטעריע, וואָס געפֿינט זיך אין יאָגורט באַרויִקט די פֿאַרדיי־פּראָבלעמען און פֿאַרשטאַרקט אַפֿילו אײַער אימון־סיסטעם. זײַט אָבער זיכער, אַז דער יאָגורט איז אַ נאַטירלעכער, אָן פֿעטס און אָן צוגעגעבענעם צוקער אָדער טעמען.

7. קימל־קערעלעך שטעלן אָפּ דעם וווּקס פֿון שלעכטער באַקטעריע

קימל־קערעלעך

גיי ווייס, אַז קימל־קערעלעך זענען געפּאַקט מיט וויטאַמינען און מינעראַלן, וואָס אַ דאַנק זיי, שטעלט זיך אָפּ דער וווּקס פֿון שלעכטער באַקטעריע, וואָס איז גורם גאַז און אַן אָנגעבלאָזענעם בויך. אויב ס’ווערט אײַך נישט גוט אין מאָגן גלײַך נאָכן עסן אַ מאָלצײַט, עסט אַ זשמעניע קימל־קערעלעך.

8. פֿענכל (fennel)־טיי איז אויך אַ רפֿואה

אויב איר זיפּט אַ פֿענכל־טיי אָדער קײַט עטלעכע פֿענכל־קערלעך, וועט עס פֿאַרשטאַרקן אײַער פֿאַרדיי־סיסטעם, רעדוצירן גאַז און אַוועקנעמען דעם מיגל פֿון אַ מאָגן־שטערונג.

9. פֿאַרגעסט נישט אַ הייצמיטל!

מסתּמא איז דאָס די עלטסטע רפֿואה קעגן מאָגן־קראַנקייטן: לייגט אַ וואַרעם־פֿלאַש אָדער אַן עלעקטרישן הייצקישן אויפֿן בויך. די היץ פֿאַרשטאַרקט דעם בלוטשטראָם צום הויט און שוואַכט דערבײַ אָפּ דעם בויכווייטיק.

(פֿון „רידערס דײַדזשעסט‟)


Would you like to receive updates about new stories?






















We will not share your e-mail address or other personal information.

Already subscribed? Manage your subscription.